Đẩy nhanh tiến độ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

    Xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (HCLS) là nhiệm vụ thiêng liêng, thể hiện sự biết ơn sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do cho Tổ quốc. Mặc dù còn nhiều khó khăn, những năm qua tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp với các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng, Ban liên lạc Cựu chiến binh (CCB) Trung đoàn 1-U Minh (khu vực Hà Nội) thực hiện nhiều biện pháp để giám định ADN xác định danh tính HCLS. Những kết quả đạt được đã đáp ứng phần nào mong mỏi, kỳ vọng của người thân, gia đình liệt sĩ sau bao năm mong chờ.

Hành trình tri ân

“Sung sướng tột cùng đồng đội tôi ơi./ Bia gắn tên anh, đón anh về với mẹ./ Mấy mươi năm ròng mỏi mòn thương nhớ./ Hành trình gian nan… tên anh đã thấy rồi…”. Đó là những vần thơ được Đại tá Vũ Doãn Tùng, Trưởng Ban liên lạc CCB Trung đoàn 1-U Minh (khu vực Hà Nội) đọc tại lễ công bố kết quả xác định danh tính 4 HCLS vừa được tổ chức tại Nghĩa trang Liệt sĩ (NTLS) Trà Ôn (xã Vĩnh Xuân, tỉnh Vĩnh Long). Những vần thơ diễn tả niềm vui, niềm hạnh phúc khi đồng đội được trả lại tên, được trở về với đất mẹ thân yêu.

Đại tá Vũ Doãn Tùng cho biết, đầu năm 1975, Trung đoàn 1-U Minh từ Trà Vinh được lệnh hành quân sang Vĩnh Long thực hiện nhiệm vụ giải phóng nông thôn, vây ép địch vào các chi khu và chia cắt Lộ 4 - con đường huyết mạch nối giữa Sài Gòn và Cần Thơ, nơi Trung tâm Chỉ huy Vùng 4 chiến thuật của ngụy chiếm đóng. Tuy vũ khí, trang bị còn ít, nhưng bằng lối đánh bí mật, táo bạo, bất ngờ cùng với việc tranh thủ thời cơ, tận dụng thế và lực trên chiến trường, cán bộ, chiến sĩ đơn vị cùng với các lực lượng từng bước giành thắng lợi, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Nhưng đổi lại cũng có nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh anh dũng. Đại tá Vũ Doãn Tùng chia sẻ: “Chính vì xót xa trước những giọt nước mắt của người vợ mất chồng, người mẹ mất con và cả những gia đình khắc khoải đợi chờ suốt mấy chục năm trời, Ban Liên lạc cùng CCB các địa phương quyết tâm thực hiện hành trình tri ân, trả lại tên cho đồng đội. Từ năm 2019, dẫu muôn vàn trắc trở về thông tin, địa lý, tuổi tác, sức khỏe và cả kinh phí tự túc... nhưng với sự nỗ lực chung và sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng, đến nay đã có nhiều HCLS được xác định danh tính. Kết quả đạt được, mang đến niềm hạnh phúc cho nhiều gia đình và góp phần làm vơi đi phần nào nỗi đau chiến tranh”.

Cùng chung cảm xúc, Đại tá Trần Tường Huấn, Phó Trưởng Ban liên lạc CCB Trung đoàn 1 - U Minh (khu vực Hà Nội) bộc bạch: “Có người từng nói với chúng tôi: “Liệt sĩ hy sinh quá lâu rồi, các ông đi tìm chỉ như mò kim đáy biển”. Tuy nhiên, anh em không ai nản chí, tự nhủ còn sức là còn đi tìm. Ngay khi có thông tin, chúng tôi lại vào miền Nam tìm nhân chứng, rà soát từ nơi an táng ban đầu đến các nghĩa trang; đồng thời, kết nối, cung cấp thông tin về danh sách liệt sĩ, tình trạng mộ phần và địa chỉ thân nhân... Khi nhận thông báo giám định thành công, chúng tôi vỡ òa xúc động, nghẹn ngào không nói thành lời. Tìm thấy đồng đội mà mừng vui như tìm thấy người thân của chính mình”.

Đẩy nhanh tiến độ xác định danh tính

Theo lãnh đạo Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Long, từ năm 2019 đến nay, tỉnh đã phối hợp với Ban liên lạc CCB Trung đoàn 1-U Minh và được sự ủng hộ, chấp thuận của Cục Người có công, sự hỗ trợ tích cực của Viện Pháp y Quân đội (Bộ Quốc Phòng) đã tổ chức khai quật, cất bốc 2.616 mộ liệt sĩ và lấy được 2.052 mẫu giám định ADN. Qua giám định, tỉnh đã tổ chức 4 đợt công bố sau khi xác định được 56 mẫu HCLS có quan hệ huyết thống theo dòng mẹ với thân nhân liệt sĩ. Riêng năm 2025, qua lấy mẫu sinh phẩm, kết quả có 4 mẫu HCLS có quan hệ huyết thống theo dòng mẹ (NTLS Trà Ôn 3 mẫu, NTLS Tam Bình 1 mẫu). Ngoài ra, Sở Nội vụ đã rà soát, đối chiếu thông tin và ra quyết định xác định danh tính 211 HCLS còn thiếu thông tin theo phương pháp thực chứng và tìm kiếm, quy tập 239 HCLS vào các NTLS.

Ông Võ Văn Tám, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Long chia sẻ: “Đã hơn 50 năm, có nhiều HCLS đã phân hủy, chất lượng mẫu ngày càng thấp không còn đảm bảo để lấy mẫu giám định. Nhưng với những kết quả đạt được trong thời gian qua đã thể hiện nghĩa vụ, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với các Anh hùng liệt sĩ. Rút kinh nghiệm từ những hoạt động đã làm, chúng tôi càng quyết tâm đẩy nhanh hơn nữa tiến độ xác định danh tính HCLS”.

Toàn tỉnh Vĩnh Long hiện còn 2.061 HCLS đã được lấy mẫu ADN và được lưu giữ tại Viện Pháp y Quân đội. “Dự kiến trong năm 2026, Viện Pháp y Quân đội sẽ thực hiện giám định tất cả các mẫu ADN đã được lấy từ năm 2023 đến nay. Cùng với đó, chúng tôi chỉ đạo Sở Nội vụ, các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với Ban liên lạc CCB Trung đoàn 1-U Minh (khu vực Hà Nội) và các đơn vị liên quan thực hiện chặt chẽ việc lấy mẫu để xác định danh tính HCLS. Chúng tôi rất vui và xúc động khi có thêm một phần mộ được trả lại tên và thêm một gia đình được đón các anh trở về”, bà Nguyễn Thị Bé Mười, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long nói./.