Về Đôn Châu thăm chùa Đom Bon Pak

Chùa Đom Bon Pak là một trong những ngôi chùa Khmer Nam Bộ có lịch sử hình thành lâu đời tại vùng hạ lưu sông Cửu Long. Theo các tư liệu, chùa được xây dựng và di dời qua nhiều giai đoạn. Đến năm 1806, chùa được dời về vị trí hiện tại và ổn định cho đến nay. Tọa lạc trên khuôn viên rộng hơn 2,5 héc ta, được bao bọc bởi nhiều cây cổ thụ như sao, dầu, tạo nên không gian xanh, tĩnh lặng, mang đậm sắc thái kiến trúc, cảnh quan truyền thống của chùa Khmer Nam Bộ. Các hạng mục chính của chùa vẫn giữ được nét kiến trúc đặc trưng với mái cong vút, hệ thống hoa văn chạm khắc tinh xảo, thể hiện triết lý Phật giáo Nam tông Khmer gắn liền với đời sống cộng đồng.

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, chùa Đom Bon Pak từ lâu đã trở thành trung tâm văn hóa, giáo dục của phum, sóc Đôn Châu, gắn bó mật thiết với quá trình định cư, sinh sống và phát triển của đồng bào Khmer trên vùng đất này.

Trong những năm tháng gian khổ của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, chùa Đom Bon Pak không chỉ là nơi tu hành của chư tăng, phật tử, mà còn là nơi che chở, nuôi giấu nhiều cán bộ cách mạng hoạt động bí mật trên địa bàn.

Những cán bộ cách mạng như MaHa Sơn Thông, Sơn Phước Roth, Trần Lái, Thạch Ngọc Biên… từng được các vị sư và phật tử trong chùa bảo vệ, cưu mang trong những thời điểm nguy nan. Dưới sự truy lùng gắt gao của kẻ thù, chùa Đom Bon Pak trở thành “lá chắn” an toàn, góp phần giữ vững và phát triển phong trào cách mạng tại địa phương. Thực tiễn cho thấy, tinh thần yêu nước của đồng bào dân tộc Khmer Nam Bộ luôn gắn liền với truyền thống đoàn kết dân tộc. Trong gian khó, sự đùm bọc giữa đồng bào Kinh – Khmer, giữa tăng sĩ và quần chúng Nhân dân đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Không chỉ che chở cho cách mạng, nhiều nhà sư, phật tử chùa Đom Bon Pak còn trực tiếp tham gia các hoạt động với tinh thần dũng cảm, mưu trí. Trong hai cuộc kháng chiến, đã có 25 vị sư và phật tử của chùa anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tiêu biểu là cố Sư cả Kim Nhiêu Kem, người có nhiều đóng góp quan trọng cho phong trào cách mạng tại địa phương. Với sự gan dạ và khôn khéo, ông nhiều lần tìm cách che giấu, bảo vệ cán bộ trước sự lùng sục của địch, góp phần bảo toàn lực lượng cách mạng. Những câu chuyện về sự dũng cảm của ông vẫn được bà con và phật tử truyền kể cho đến ngày nay.

Đại đức Thạch Sa Bài, sư cả Nhì chùa Đom Bon Pak cho biết: trong thời kỳ chiến tranh, chùa là chỗ dựa tinh thần và là nơi cưu mang cán bộ cách mạng. Truyền thống ấy trở thành niềm tự hào và cũng là trách nhiệm để các thế hệ sư sãi hôm nay tiếp tục gìn giữ, phát huy.

Trong giai đoạn hiện nay, chùa Đom Bon Pak tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm văn hóa, giáo dục của cộng đồng Khmer địa phương. Nhà chùa tổ chức các lớp dạy chữ Khmer, chữ Pali cho sư sãi và con em phật tử; duy trì đội nhạc ngũ âm, các hoạt động múa, hát, nghệ thuật truyền thống phục vụ lễ hội, sinh hoạt cộng đồng. Thông qua các hoạt động này, chùa góp phần quan trọng vào việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa Khmer Nam Bộ; đồng thời, giáo dục thế hệ trẻ ý thức gìn giữ truyền thống, nâng cao trình độ học vấn, xây dựng cuộc sống văn minh, tiến bộ.

Song song với hoạt động tôn giáo, văn hóa, chùa Đom Bon Pak còn tích cực phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động đồng bào phật tử thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Ông Kim Huỳnh Dựng, À cha chùa Đom Bon Pak, khẳng định: “Đối với đồng bào Khmer, chùa là mái nhà chung, nơi không chỉ học đạo mà còn học chữ, học cách làm người, gìn giữ tiếng nói, chữ viết và các giá trị văn hóa truyền thống. Việc phát huy vai trò của chùa góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định chính trị, xã hội ở cơ sở”.

Với những giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa, năm 2005, chùa Đom Bon Pak được UBND tỉnh Trà Vinh (cũ) công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp to lớn của chùa trong hai cuộc kháng chiến cũng như trong công cuộc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Khmer. Đối với bà con địa phương, chùa không chỉ là chốn tâm linh mà còn là niềm tự hào chung của cộng đồng. Nhiều thế hệ người dân Đôn Châu luôn ý thức trách nhiệm gìn giữ, bảo vệ di tích, giáo dục con cháu về truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết và lòng biết ơn đối với các bậc tiền bối.

Trải qua trên 200 năm lịch sử, chùa Đom Bon Pak là minh chứng sinh động cho tinh thần hành đạo “Phụng sự dân tộc là phụng sự Đạo pháp”. Từ những năm tháng kháng chiến ác liệt đến giai đoạn xây dựng, phát triển đất nước hôm nay, ngôi chùa luôn gắn bó chặt chẽ với vận mệnh của cộng đồng, của địa phương và của dân tộc. Chùa Đom Bon Pak ngày nay, không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Khmer mà còn là biểu tượng bền vững của khối đại đoàn kết Kinh – Khmer, góp phần làm giàu thêm truyền thống yêu nước, nhân ái và nghĩa tình của vùng đất Nam Bộ./.