.png){kind=small}
- .jpg)
Qua 40 năm đổi mới, hệ thống lý luận của Đảng đã trải qua những bước phát triển đột phá, định hình rõ nét con đường đi lên CNXH tại Việt Nam. Về công tác xây dựng Đảng, bước ngoặt lớn nhất chính là việc xác lập và không ngừng bồi đắp nền tảng tư tưởng dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh từ Đại hội VII. Tư duy lãnh đạo đã chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng gắn kết hữu cơ giữa xây dựng, chỉnh đốn Đảng với kiện toàn hệ thống chính trị; đồng thời, nhận diện đầy đủ, khách quan hơn về trách nhiệm cũng như những nguy cơ đối với một Đảng cầm quyền trong bối cảnh mới.
Song song với sự trưởng thành về tổ chức, nhận thức về mô hình CNXH cũng ngày càng sâu sắc và thực tiễn hơn. Đảng đã khắc phục triệt để những quan niệm giản đơn, duy ý chí trước đây như phân phối bình quân hay đồng nhất kinh tế thị trường với chủ nghĩa tư bản. Thay vào đó, một mô hình phát triển bền vững đã được thiết lập dựa trên ba trụ cột cốt lõi: Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, Nhà nước pháp quyền XHCN và nền dân chủ XHCN. Đặc biệt, quan điểm về thời kỳ quá độ đã có sự điều chỉnh quan trọng, việc bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa không còn được hiểu là phủ định sạch trơn, mà là sự kế thừa có chọn lọc những giá trị văn minh của nhân loại, đồng thời kiên quyết loại bỏ các thiết chế áp bức và bất công. Sự phát triển lý luận này chính là nền tảng vững chắc để toàn dân tộc tự tin vững bước trong kỷ nguyên mới.
Nhận thức về nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ngày càng đầy đủ hơn. Đó là mô hình phát triển tổng quát của nền kinh tế Việt Nam, gắn kết hài hòa kinh tế với xã hội, thống nhất chính sách kinh tế với chính sách xã hội, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước, từng chính sách và trong suốt quá trình phát triển; không chờ đến khi kinh tế đạt tới trình độ phát triển cao rồi mới thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, càng không “hy sinh” tiến bộ và công bằng xã hội để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần.
Nhận thức của Đảng về văn hóa ngày càng toàn diện, đầy đủ và sâu sắc hơn. Đảng ta xác định: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là sức mạnh nội sinh, động lực quan trọng để phát triển đất nước; xác định phát triển văn hóa đồng bộ, hài hòa với tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội là một định hướng căn bản của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, thể hiện tính ưu việt của chế độ ta. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội; làm cho văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng, bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh.
.jpg)
Tư duy, phương hướng triển khai các hoạt động đối ngoại liên tục có sự đổi mới để phù hợp với yêu cầu cụ thể của đất nước trong mỗi giai đoạn, được khái quát, thể hiện qua nghệ thuật “ngoại giao cây tre”. Tư duy trong định vị đất nước được đổi mới từ “muốn là bạn” sang “sẵn sàng là bạn” và “là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế”. Đảng ta đã đưa ra quan điểm mới về “đối tác - đối tượng” và “hợp tác - đấu tranh”, thể hiện sự mềm dẻo, linh hoạt trong chiến lược ngoại giao, nhằm gia tăng điểm tương đồng, hóa giải sự khác biệt trong thúc đẩy quan hệ với các nước. Từ đó, đối ngoại góp phần vào nỗ lực chung giải quyết những vấn đề đặt ra cả về đối ngoại lẫn đối nội, an ninh và phát triển, đặc biệt hóa giải từ sớm, từ xa mọi nguy cơ đối với đất nước và tạo dựng cũng như tận dụng mọi nguồn lực từ bên ngoài cho đất nước.
Qua quá trình đổi mới, tư duy bảo vệ Tổ quốc của Đảng ta đã có bước chuyển mình sâu sắc, chuyển trọng tâm từ quân sự thuần túy sang quốc phòng toàn diện. Sự thay đổi tất yếu này được cụ thể hóa bằng việc chuyển dịch cách nhìn nhận từ khái niệm "kẻ thù" sang mối quan hệ "đối tác, đối tượng" đầy linh hoạt. Thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu đánh thắng trong chiến tranh, chiến lược mới ưu tiên bảo vệ vững chắc chủ quyền mà không cần phải tiến hành chiến tranh, thông qua phương châm ngăn chặn và đẩy lùi nguy cơ xung đột để bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”.
Về phương thức đấu tranh, Đảng đề cao sự phối hợp giữa sức mạnh vũ trang và phi vũ trang, trong đó đặc biệt nhấn mạnh các biện pháp phi vũ trang trong tình hình mới. Song song đó, nguồn lực quốc phòng không chỉ dừng lại ở trang thiết bị mà còn chú trọng xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc, kết hợp với lộ trình hiện đại hóa lực lượng Quân đội và Công an. Tất cả nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp, đảm bảo giữ vững thành quả cách mạng và chủ quyền quốc gia trong mọi tình huống.
Kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, đời sống của Nhân dân được cải thiện và ngày càng được nâng cao. Trước đổi mới, Việt Nam là một nước nghèo, bị chiến tranh tàn phá nặng nề, cuối những năm 70, đầu những năm 80 của thế kỷ XX, khủng hoảng kinh tế - xã hội diễn ra gay gắt, tỉ lệ lạm phát có lúc lên đến 774,7%, đời sống Nhân dân hết sức khó khăn, thiếu lương thực triền miên, khoảng ¾ dân số sống ở mức nghèo khổ. Nhờ thực hiện đường lối đổi mới, nền kinh tế bắt đầu phát triển và phát triển liên tục với tốc độ tăng trưởng tương đối cao, trung bình khoảng gần 7% mỗi năm. Nếu xét về quy mô, nền kinh tế của nước ta đứng thứ 5 trong khu vực ASEAN và thứ 35 trong 40 nền kinh tế lớn nhất trên thế giới. Việt Nam đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ 22 toàn cầu. Công nghiệp phát triển khá nhanh, tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ liên tục tăng và hiện nay chiếm khoảng 85% GDP. Có thể thấy rằng, từ một nước nghèo đói, lạc hậu, đến nay, quy mô nền kinh tế của nước ta không ngừng được mở rộng, GDP năm 2023 đạt khoảng 430 tỉ đô la Mỹ (USD). Nếu như ở những năm 1990, GDP bình quân đầu người ở nước ta dưới 100 USD, thì đến năm 2023, GDP bình quân đầu người là 4.300 USD. Việt Nam đã ra khỏi nhóm các nước có thu nhập thấp từ năm 2008 và sẽ trở thành nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 (khoảng 7.500 USD). Xuất khẩu năm 1990 chưa được 1 tỉ USD thì nay chúng ta đã xuất khẩu được 355 tỉ USD, xuất siêu đạt mức kỷ lục 28 tỉ USD. Phát triển kinh tế số bước đầu được chú trọng. Đẩy mạnh chuyển đổi từ mô hình dựa vào các yếu tố truyền thống (vốn, lao động, tài nguyên) sang mô hình dựa vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, “đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính”.
Văn hóa - xã hội được cải thiện đáng kể, đạt nhiều thành tựu nổi bật. Việt Nam tập trung hoàn thành xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học vào năm 2000 và phổ cập giáo dục trung học cơ sở năm 2010; số sinh viên đại học, cao đẳng tăng gần 17 lần trong 40 năm qua. Việt Nam tập trung vào việc tăng cường y tế phòng ngừa, phòng, chống dịch bệnh, hỗ trợ các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn. Người nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi và người cao tuổi được cấp bảo hiểm y tế miễn phí. Đời sống văn hóa cũng được cải thiện đáng kể; sinh hoạt văn hóa phát triển phong phú, đa dạng. Năm 2019, chỉ số phát triển con người (HDI) của Việt Nam đạt mức 0,704, thuộc nhóm nước có HDI cao của thế giới, nhất là so với các nước có cùng trình độ phát triển.
Đến nay, hơn 60% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; hầu hết các xã nông thôn đều có đường ô tô đến trung tâm, có điện lưới quốc gia, trường tiểu học và trung học cơ sở, trạm y tế và điện thoại. Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia đi đầu trong việc hiện thực hóa các mục tiêu Thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc.
Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ngày càng chuyển biến mạnh mẽ theo phương châm “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”. Việt Nam đã ghi dấu ấn với những thành tựu nổi bật trong việc củng cố khối đại đoàn kết dân tộc và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa. Đặc biệt, cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng “tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả” đã tạo nên những đột phá mang tính lịch sử. Minh chứng rõ nét nhất là việc quyết liệt điều chỉnh địa giới hành chính cấp tỉnh, hoàn thiện chính quyền địa phương và sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã trên quy mô lớn, hoàn thành sớm 5 năm so với kế hoạch. Đồng thời, việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN cũng đạt nhiều tiến bộ trong việc phối hợp đồng bộ các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Trong sự vận hành chung đó, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể đã không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, thực hiện tốt vai trò giám sát, phản biện xã hội và là cầu nối mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho hội viên và các tầng lớp Nhân dân trong kỷ nguyên mới.
Quốc phòng, an ninh được giữ vững, tăng cường, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN trong tình hình mới. Đất nước ta tiến hành đổi mới trong bối cảnh thế giới có những biến động to lớn, diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường; các thế lực thù địch tăng cường chống phá cách mạng, nhưng nền quốc phòng, an ninh nước ta luôn vững vàng, không ngừng được củng cố và phát triển. Tiềm lực quốc phòng và an ninh được tăng cường; thế trận lòng dân được chú trọng; thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân, nhất là trên các địa bàn chiến lược, trọng điểm, được củng cố vững chắc. Kết hợp có hiệu quả quốc phòng, an ninh với kinh tế, văn hoá, xã hội trong từng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Đẩy mạnh hợp tác và hội nhập quốc tế về quốc phòng, an ninh, tham gia tích cực và hiệu quả vào việc gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc. Chủ động đấu tranh kịp thời, hiệu quả, từng bước đẩy lùi các loại tội phạm; phòng ngừa và ứng phó kịp thời với các mối đe dọa an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống; làm thất bại âm mưu và hoạt động “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, phản động.
Dấu ấn ngoại giao của Việt Nam trong 40 năm đổi mới đã tạo nên một bước ngoặt lịch sử, từ một quốc gia bị bao vây, cấm vận, nay đã mở rộng và làm sâu sắc quan hệ ngoại giao với 194 nước. Việt Nam hiện là đối tác chiến lược và chiến lược toàn diện của hơn 30 quốc gia, trong đó bao gồm tất cả các nước lớn và các Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Tính đến hết năm 2025, nước ta đã xác lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với 14 quốc gia và quan hệ kinh tế với hơn 230 thị trường trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, kênh đối ngoại Đảng không ngừng được mở rộng với 254 chính đảng tại 114 quốc gia, tạo nền tảng chính trị vững chắc cho quan hệ song phương. Trên bình diện đa phương, Việt Nam khẳng định năng lực đóng góp khi đảm nhiệm trọng trách tại Hội đồng Nhân quyền và 6/7 cơ chế điều hành then chốt của UNESCO. Những thành tựu này không chỉ khẳng định Việt Nam là “điểm sáng” về ổn định, phát triển mà còn minh chứng cho vị thế của một 'ngôi sao sáng' trong các nền kinh tế mới nổi toàn cầu.
Những thành tựu sau 40 năm Đổi mới là minh chứng đanh thép cho đường lối đúng đắn, sáng tạo của Đảng; đồng thời, bồi đắp niềm tin sắt son của Nhân dân vào sự nghiệp cách mạng. Trước sự chuyển biến không ngừng của thời đại cùng những thách thức mới đang đặt ra, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta cần kết tinh sức mạnh từ những bài học kinh nghiệm quý báu, quyết liệt khắc phục hạn chế để bứt phá mạnh mẽ. Đây là thời điểm để chúng ta tận dụng mọi thời cơ, biến thách thức thành động lực, thực hiện thắng lợi các mục tiêu chiến lược. Với tâm thế chủ động và bản lĩnh kiên cường, Việt Nam đang tự tin tiến vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.
