Mừng cho Út Móm

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, lời hứa với đồng đội cuối cùng cũng thành hiện thực. Năm 1968, ông Quận là nam du kích duy nhất trong Tiểu đội nữ du kích xã Tân Hòa, giữ cương vị Tiểu đội phó. Trong tám nữ du kích cùng chiến đấu có Nguyễn Thị Út, thường gọi thân thương là Út Móm. “Út người mảnh mai, tóc cắt ngắn. Tiểu đội tập hợp nhiều chị em từ các địa phương nên tôi chỉ biết Út từ Long Mỹ lên tham gia kháng chiến, còn quê quán, gia đình thì không rõ lắm”, ông Quận nhớ lại. Ký ức đau buồn nhất của ông là trận càn ác liệt tại khu vực Vàm Ông Thợ vào tháng 8/1969.

Sau trận đánh, năm đồng đội men theo bờ ruộng rút về lộ Bờ Sài, còn Út Móm và một đồng đội khác ở lại chòi canh. Đến nửa đêm, khi trở lại, mọi người phát hiện một đồng đội đã hy sinh sau trận tập kích bằng trực thăng của địch. Người nằm lại chính là Út Móm. Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, đồng đội chỉ kịp chôn chị trên một gò đất ven kênh Bờ Sài rồi tiếp tục lên đường chiến đấu. “Vùng này ngày ấy là nơi du kích bám trụ rất kiên cường, khiến địch nhiều phen khiếp vía. Chúng tôi cứ chiến đấu liên tục cho đến ngày đất nước thống nhất”, ông Quận kể.

Chiến tranh kết thúc, cuộc sống mưu sinh cuốn mỗi người theo một hướng. Nhưng trong lòng người cựu du kích ấy vẫn luôn canh cánh nỗi niềm về đồng đội còn nằm lại nơi bờ đất năm xưa. Ông nhiều lần muốn tìm kiếm nhưng thời gian, điều kiện và ký ức ngày càng phai mờ khiến mong ước ấy cứ kéo dài hết năm này qua năm khác.

Ít ai biết rằng, thời kháng chiến chống Mỹ, ông Trần Văn Quận từng là tay súng bắn tỉa nổi tiếng ở vùng Tân Hòa. Trên vai người du kích năm ấy gần như lúc nào cũng mang hai khẩu súng để sẵn sàng chiến đấu. Nhiều trận đánh khiến quân địch thiệt hại nặng, đến mức chúng từng treo thưởng lớn cho ai bắn hạ được “Tư Quận”. Người du kích gan góc năm nào, nay bước sang tuổi 76, giờ phải chống chọi với bệnh hiểm nghèo. Những tưởng tuổi già và bệnh tật sẽ níu chân ông, nhưng khi người đồng đội sinh hoạt cùng Chi hội Cựu chiến binh, ông Phạm Văn Cút báo tin Nhà nước đang triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và nhắc đến Út Móm, ông như quên đi những cơn đau của bệnh tật, ông nhờ bạn chở bằng xe gắn máy về ấp Trường Thọ, xã Trường Long Tây.

Hai người lính già lần theo từng bờ đất, từng con kênh, cố ghép lại những mảnh ký ức đã hơn nửa thế kỷ để xác định nơi người đồng đội yên nghỉ. Với ông Tư Quận, đó không chỉ là cuộc tìm kiếm một phần mộ, mà còn là cuộc tìm lại lời hứa với người đã ngã xuống. Sau nhiều lần đối chiếu ký ức với thực địa, họ xác định được khu đất nay thuộc quyền sử dụng của ông Nguyễn Văn Mận. Thông tin được báo đến Ban CHQS xã Trường Long Tây; Hội Cựu chiến binh và chính quyền địa phương để phối hợp với Đội K90 xác minh.

Ông Đặng Chí Nghiệm, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Trường Long Tây cho biết: “Ngay khi tiếp nhận thông tin từ các nhân chứng, Hội nhanh chóng phối hợp với các cơ quan chức năng và Đội K90 tiến hành khảo sát, xác minh, tổ chức tìm kiếm”. Sự đồng lòng ấy còn được tiếp sức bởi chính những người dân địa phương. Ông Lê Văn Dữ (62 tuổi, ngụ ấp Trường Thọ) xúc động chia sẻ: “Từ nhỏ tôi được người lớn căn dặn khu vực bờ đất ấy có một ngôi mộ liệt sĩ nên mỗi lần đi bắt chuột, bắt rắn đều tránh xa. Nhiều năm qua, Chi bộ ấp cũng đề xuất tìm kiếm để đưa nữ du kích về nghĩa trang. Nay được tin tìm gặp hài cốt, bà con ai cũng vui và xúc động. Cuối cùng cô Út cũng được trở về yên nghỉ ở nghĩa trang liệt sĩ”, ông Dữ nói. Từ lời kể của các nhân chứng, kết hợp kết quả khảo sát, khai quật và các dữ liệu thu thập được, Đội K90 xác định hài cốt vừa quy tập chính là nữ du kích Nguyễn Thị Út.

Niềm vui của ông Tư Quận cũng là niềm vui chung của những người lính năm xưa, của Hội Cựu chiến binh, chính quyền và Nhân dân địa phương. Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”, cùng với lực lượng chuyên trách như Đội K90, TP. Cần Thơ còn thành lập đội tìm kiếm, quy tập lâm thời nhằm đẩy nhanh tiến độ. Hội Cựu chiến binh các cấp phát huy vai trò nòng cốt, tích cực vận động hội viên, kết nối nhân chứng lịch sử, phối hợp Nhân dân cung cấp thông tin và tạo điều kiện về mặt bằng phục vụ công tác tìm kiếm. Theo ông Đặng Chí Nghiệm, Hội Cựu chiến binh xã đã đưa nhiệm vụ hỗ trợ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thành chỉ tiêu thi đua; đồng thời, tiếp tục rà soát, xác minh các nguồn tin về những phần mộ còn nằm lại trên địa bàn để phối hợp cùng các Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.

Mỗi hài cốt được tìm thấy không chỉ là kết quả của trách nhiệm mà còn là minh chứng cho nghĩa tình đồng đội, cho lòng biết ơn của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Với ông Tư Quận, sau hơn nửa thế kỷ day dứt, nay đã thỏa lòng với người đồng đội “Út Móm” được đưa về an nghỉ ở nghĩa trang liệt sĩ, trong vòng tay của đồng đội, của Nhân dân./.