Tiếng vọng từ biển

    Cuối năm 2025, tôi lại có dịp ra Hòn Khoai. Chuyến đi trùng vào những ngày giáp Tết. Gió chướng nổi lên dữ dội, áp thấp thay đổi liên hồi. Sóng biển vỗ vào mạn tàu như thử thách sự bền gan của những người đi biển. Ngày thường, từ đất liền ra Hòn Khoai chỉ chừng 45 phút nhưng chuyến ấy, con tàu phải mất hơn 3 giờ vật lộn giữa biển khơi mới cập vàm Kinh Năm, xã Đất Mũi. Biển những ngày giáp Tết không yên ả nhưng cũng chính trong cái dữ dội ấy, người ta mới cảm nhận trọn vẹn sự bao dung và thử thách của biển, thứ đã nuôi sống bao thế hệ ngư dân.

6 giờ sáng, tàu rời cảng Lữ đoàn 175, vòng qua sông Năm Căn, xuôi cửa Bồ Đề rồi hướng thẳng Hòn Khoai. Giữa mênh mang sóng gió, Hòn Khoai hiện lên như một cột mốc khẳng định chủ quyền, giữa vùng biển Tây Nam Tổ quốc. Tại đây năm 1940, thầy giáo Phan Ngọc Hiển cùng đồng đội làm nên cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai, viết nên một trang sử bi tráng trên vùng đất Cà Mau. Đặt chân lên đảo, viếng Đài tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ Khởi nghĩa Hòn Khoai, trong không gian lặng gió, những câu chuyện lịch sử được kể lại bằng giọng trầm lắng nhưng đầy tự hào. Xen giữa những hồi ức là hình hài của hiện tại: Những cụm công trình đang thành hình, những dự án mang tầm quốc gia từng ngày mọc lên giữa đá núi, rừng già và gió biển. Người ta nói với nhau về một tương lai rất gần, đường ra Hòn Khoai không còn là hành trình say sóng, lụy tàu, mà chỉ vài mươi phút xe máy, ô tô băng băng từ Đất Mũi là đã có thể đặt chân lên đảo. Khi ấy, nước khe đá Hòn Khoai, thứ nước mát lành, thanh ngọt như nước dừa sẽ không chỉ là ký ức của những người từng đến, mà trở thành trải nghiệm của bao người dân, du khách. Quan trọng hơn, Hòn Khoai sẽ là nơi những tàu hàng quốc tế cập cảng, mang theo hàng hóa, khát vọng và ước mơ của người Việt đi thẳng ra thế giới từ “ngón chân cái chưa khô bùn vạn dặm” của Tổ quốc, không phải đi vòng, trung chuyển qua những thương cảng khác trong khu vực.

Giữa tháng 11/2025, đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã trực tiếp ra kiểm tra các công trình trọng điểm trên cụm đảo Hòn Khoai. Tại đây, Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Hòn Khoai phải trở thành một cực trong tâm điểm chiến lược phát triển biển, đảo ở vùng biển Tây Nam Tổ quốc. Cà Mau không còn là điểm tận cùng, mà là vị thế địa đầu cực Nam đang vươn mình ra biển lớn…”. Những lời căn dặn ấy vang lên giữa sóng gió biển khơi như một lời hịch thời bình. Đó không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là sự gửi gắm niềm tin của Đảng, Nhà nước vào Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Cà Mau, những người suốt nhiều thập niên qua vẫn đau đáu khát vọng vươn ra biển lớn.

Từ đỉnh Hải đăng Hòn Khoai, phóng tầm mắt ra xa, những con tàu hàng, sà lan công trình lũ lượt đi ngang. Có cảm giác chúng chậm lại, như để ngắm nhìn vẻ đẹp hoang sơ mà hùng vĩ của đảo, như để nhận diện một “điểm A2” quan trọng trong thế trận biển đảo quốc gia. Phía xa, sóng bạc đầu vẫn ngày đêm thách thức những công trình được thiết kế để đứng vững hàng trăm năm trước phong ba. Dưới chân đảo, ghe tàu ngư dân ra vào neo trú, coi Hòn Khoai như một điểm tựa bình yên giữa biển khơi. Hơn 80 năm sau ngày khởi nghĩa, Hòn Khoai thực sự đã thay áo mới không chỉ bằng bê tông, sắt thép mà bằng tư duy phát triển và tầm nhìn chiến lược.

Vùng biển Tây Nam với chiều dài bờ biển hơn 450km, ngư trường rộng khoảng 143.000 km², thuộc hai tỉnh Cà Mau và An Giang. Trên vùng biển ấy có trên 145 đảo lớn nhỏ, một lợi thế hiếm có để phát triển kinh tế biển. Thực hiện Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Với phương châm làm giàu từ biển, Cà Mau, An Giang đã và đang khai thác hiệu quả tiềm năng biển, đảo. Riêng Cà Mau có ngư trường trên 80.000km², trên 4.700 tàu cá; hơn 31% tàu có công suất từ 90CV trở lên đủ khả năng vươn khơi xa. Sản lượng khai thác hải sản hằng năm ổn định từ 130.000 - 150.000 tấn. An Giang tuy có ngư trường và bờ biển nhỏ hơn nhưng với lợi thế chiến lược, nhất là đặc khu Phú Quốc, đã tạo nên sức bật mạnh mẽ về du lịch biển đảo, dịch vụ và kinh tế biển chất lượng cao. Nếu mục tiêu đưa Cà Mau trở thành trung tâm năng lượng điện gió của ĐBSCL được hiện thực hóa, thì 450 km bờ biển và hệ thống đảo sẽ là “kho báu” của biển Tây Nam.

Giữa những công trình hiện đại ấy là cuộc sống đời thường, giản dị mà ấm áp của các lực lượng giữ đảo: Bộ đội Biên phòng, kiểm lâm, cán bộ hải đăng. Họ sống bên nhau, chia nhau từng can nước ngọt, từng bữa cơm, cùng đón Tết giữa trùng khơi. Trong gió biển mặn mòi, tình đồng chí, đồng đội, tình Quân - Dân bền chặt như neo đá cắm sâu vào lòng đảo. Những người lính nơi đây quen với việc vượt biển trong trời êm cũng như lúc gió bão. Biển hiền, tàu lướt nhanh, lòng người thư thái. Biển dữ, con tàu chòng chành nhưng ánh mắt họ vẫn bình thản, kiên nghị bởi họ hiểu biển, sống cùng biển và chấp nhận mọi thử thách từ biển.

Chuyến hải trình lần này cho tôi thêm thời gian lắng nghe thanh âm của sóng: Lúc dào dạt vỗ về, lúc ầm ầm giận dữ. Biển hào sảng, người bám biển cũng lắm gian truân. Biển đã giúp bao thế hệ đổi đời nhưng cũng không ít lần trở mặt “trái tính”. Ngày về, chắc tôi sẽ kể má nghe: Chuyến đi biển có lúc dữ dằn, có lúc hiền hòa. Nhưng sau tất cả, biển vẫn mênh mông, bao dung như lòng mẹ, nơi vọng lên tiếng gọi của Tổ quốc từ trùng khơi./.