Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48: Vì tương lai chung

     Chương trình nghị sự toàn diện, bám sát yêu cầu thực tiễn

    Chương trình nghị sự của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 được xây dựng theo hướng toàn diện, bảo đảm hài hòa giữa ba trụ cột chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa - xã hội, qua đó vừa kế thừa định hướng hợp tác trước đây, vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong giai đoạn phát triển mới.

    Ở trụ cột chính trị - an ninh, các nội dung thảo luận tập trung vào việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác trong khu vực. Các nước ASEAN tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế và các chuẩn mực khu vực. Trong đó, việc tuân thủ Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 tiếp tục được khẳng định là nền tảng quan trọng bảo đảm trật tự khu vực. Đồng thời, tiến trình xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông tiếp tục được thúc đẩy theo hướng thực chất, hiệu quả, góp phần củng cố lòng tin và giảm thiểu rủi ro bất ổn trong khu vực.

     Đặc biệt, Hội nghị sẽ dành ưu tiên thảo luận các vấn đề an ninh phi truyền thống như an ninh năng lượng, phòng chống thiên tai. Trong bối cảnh nguồn cung dầu mỏ bị gián đoạn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh năng lượng các nước trong khu vực, nội dung này đã trở nên cấp thiết.

     Nước Chủ tịch Philippines dự kiến thúc đẩy thông qua một số văn kiện quan trọng tại hội nghị lần này, góp phần hoàn thiện khuôn khổ thể chế và tăng cường hợp tác khu vực. Theo các thông tin công bố, ba văn kiện thuộc trụ cột Cộng đồng Chính trị – An ninh sẽ được trình lên các nhà lãnh đạo ASEAN xem xét.

      Trong đó, Nghị định thư Cebu về sửa đổi Hiến chương Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á được xem là nội dung nổi bật, đánh dấu lần sửa đổi đầu tiên kể từ khi Hiến chương được ký kết năm 2007. Việc điều chỉnh này phản ánh nỗ lực tiếp tục hoàn thiện thể chế của ASEAN, đặc biệt trong bối cảnh chuẩn bị cho tiến trình hội nhập đầy đủ của Đông Timor.

     Cùng với đó, Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về hợp tác hàng hải dự kiến được thông qua nhằm tăng cường phối hợp trong lĩnh vực này, thúc đẩy các sáng kiến nâng cao năng lực quản lý, thực thi pháp luật và bảo đảm an ninh, an toàn trên biển.

Liên quan đến các diễn biến quốc tế, các nhà lãnh đạo ASEAN cũng dự kiến xem xét Tuyên bố về ứng phó với tình hình Trung Đông, trên cơ sở kết quả của các cuộc họp đặc biệt cấp Bộ trưởng Ngoại giao trước đó. Văn kiện này nhằm xác định định hướng phối hợp chung, đồng thời nâng cao năng lực phản ứng tập thể của ASEAN trước các tình huống phát sinh.

Ở cấp độ kinh tế và năng lượng, Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN hẹp lần thứ 32 và Hội đồng Cộng đồng Kinh tế ASEAN đã thông qua các tuyên bố chung về nâng cao khả năng tự cường kinh tế và ứng phó với biến động toàn cầu. Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng ASEAN cũng tổ chức các phiên họp chuyên đề nhằm xử lý các thách thức về nguồn cung và giá năng lượng.

Những động thái này cho thấy ASEAN đang từng bước hoàn thiện phương thức điều phối theo hướng linh hoạt, liên ngành và thực chất hơn, qua đó nâng cao hiệu quả ứng phó trước các thách thức chung.

Tăng cường liên kết, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển bền vững

Ở trụ cột kinh tế, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 được kỳ vọng tiếp tục khẳng định vai trò của khu vực như một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, ASEAN đứng trước yêu cầu củng cố nền tảng tăng trưởng, nâng cao khả năng chống chịu và tăng cường khả năng thích ứng trước các cú sốc bên ngoài.

Một trong những nội dung trọng tâm là thúc đẩy liên kết kinh tế nội khối thông qua việc khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, trong đó có Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực. Việc thực thi hiệu quả các cam kết được kỳ vọng sẽ góp phần mở rộng thị trường, thúc đẩy dòng chảy thương mại và đầu tư, củng cố chuỗi cung ứng khu vực theo hướng ổn định và bền vững.

Chuyển đổi số tiếp tục được xác định là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của ASEAN trong giai đoạn tới. Hội nghị tập trung trao đổi các định hướng phát triển kinh tế số, bao gồm hoàn thiện hạ tầng số, tăng cường kết nối dữ liệu, phát triển thương mại điện tử và nâng cao năng lực bảo đảm an toàn, an ninh mạng. Đồng thời, việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số tiếp tục được nhấn mạnh nhằm bảo đảm tính bao trùm trong phát triển.

An ninh năng lượng và nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai tiếp tục là những nội dung quan trọng, phản ánh mức độ gia tăng các rủi ro từ biến động địa chính trị và khí hậu. Các nhà lãnh đạo dự kiến nhấn mạnh cách tiếp cận phối hợp và thể chế hóa trong quản lý rủi ro thiên tai, tăng cường khả năng phối hợp giữa các cơ chế, nâng cao năng lực ứng phó nhanh và hiệu quả.

Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu biến động, các nước ASEAN thúc đẩy phối hợp nhằm ổn định nguồn cung, giảm thiểu tác động tiêu cực và tăng cường hợp tác phát triển năng lượng tái tạo, bền vững. Song song với đó, phát triển kinh tế xanh, chuyển dịch năng lượng và thúc đẩy tài chính xanh tiếp tục là những định hướng dài hạn của khu vực.

Bên cạnh đó, ASEAN đang đẩy mạnh đa dạng hóa chuỗi cung ứng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có xu hướng tái cấu trúc, qua đó nâng cao tính linh hoạt, khả năng tự chủ và mức độ chống chịu của nền kinh tế khu vực, đồng thời duy trì định hướng hội nhập sâu rộng.

Tái khẳng định vai trò ASEAN trong thế giới biến động

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh môi trường địa chính trị khu vực tiếp tục có nhiều biến chuyển phức tạp. Trong bối cảnh đó, việc duy trì và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc hợp tác khu vực tiếp tục là yêu cầu mang tính chiến lược.

Các nhà lãnh đạo ASEAN dự kiến tái khẳng định các nguyên tắc nền tảng như đồng thuận, không can thiệp vào công việc nội bộ, tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, cũng như giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình. Đây là cơ sở quan trọng giúp ASEAN duy trì sự gắn kết nội khối và nâng cao vị thế trong quan hệ đối ngoại.

Hội nghị lần này cũng được kỳ vọng tiếp tục thúc đẩy vai trò của ASEAN trong các cơ chế hợp tác khu vực như ASEAN+3, Cấp cao Đông Á (EAS) và Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF), qua đó tăng cường kết nối, xây dựng lòng tin và thúc đẩy hợp tác vì hòa bình, ổn định và phát triển.

Đồng thời, ASEAN tiếp tục nâng cao vai trò và tiếng nói trong các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và phát triển bền vững; đồng thời kiên trì thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.

Với chương trình nghị sự toàn diện và các định hướng hợp tác rõ ràng, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 được kỳ vọng tạo thêm động lực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN gắn kết, tự cường và thích ứng hiệu quả với những biến động của môi trường quốc tế./.