Kiểm soát chặt từ cảng cá

Tại các cảng cá trọng điểm của tỉnh như Sông Đốc, Gành Hào, Khánh Hội, Cái Đôi Vàm..., hoạt động thu mua, bốc dỡ hải sản ngày càng được đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của các lực lượng chức năng. Đây không chỉ là nơi diễn ra hoạt động giao thương giữa ngư dân với thương lái mà còn là khâu quan trọng để xác định tính hợp pháp của sản phẩm trước khi đưa ra thị trường. Theo đó, việc thu mua phải bảo đảm thông tin về tàu khai thác, vùng biển đánh bắt, thời gian chuyến biển, sản lượng và các giấy tờ liên quan.
Tại Cảng cá Sông Đốc, mỗi khi tàu cá cập bến, hoạt động bốc dỡ, phân loại và thu mua hải sản diễn ra khá nhộn nhịp. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu bảo đảm tiến độ tiêu thụ sản phẩm, các chủ phương tiện, thương lái ngày càng phải nâng cao ý thức chấp hành quy định về truy xuất nguồn gốc. Việc ghi chép đầy đủ thông tin sản lượng khai thác, lập hồ sơ xác nhận nguồn gốc hải sản và lưu giữ chứng từ mua bán không còn là việc làm mang tính hình thức mà trở thành yêu cầu bắt buộc.
Ông Nguyễn Hữu Tân, chủ phương tiện đánh bắt ở xã Sông Đốc, tỉnh Cà Mau, trình bày: “Trước yêu cầu chống khai thác IUU, chủ tàu và thuyền trưởng phải nâng cao trách nhiệm trong từng chuyến đi biển. Khi ra khơi, phương tiện phải hoạt động đúng vùng biển được cấp phép, duy trì thiết bị giám sát hành trình và thực hiện đầy đủ việc ghi chép nhật ký khai thác”. Theo ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, kiểm soát nguồn gốc hải sản là một trong những nội dung quan trọng trong công tác chống khai thác IUU. Ngành chức năng tập trung quản lý xuyên suốt từ khâu tàu cá xuất bến, hoạt động khai thác trên biển đến khi cập cảng, bốc dỡ và tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, việc kiểm tra hồ sơ, đối chiếu sản lượng thực tế với nhật ký khai thác và thông tin giám sát hành trình phải được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm tính chính xác, minh bạch.
Minh bạch hành trình khai thác trên biển

Đối với phương tiện đánh bắt hoạt động trên biển, việc kiểm soát nguồn gốc hải sản được thực hiện thông qua nhiều biện pháp, trong đó thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thiết bị này giúp cơ quan chức năng theo dõi vị trí, hải trình và thời gian hoạt động của tàu cá, qua đó xác định phương tiện có khai thác đúng vùng biển được phép hay không.
Khi tàu cá có dấu hiệu vượt ranh giới cho phép, mất kết nối hoặc hoạt động bất thường, lực lượng chức năng có thể kịp thời phát hiện, liên hệ nhắc nhở và triển khai biện pháp xử lý theo quy định. Thông tin từ hệ thống VMS còn là cơ sở quan trọng để đối chiếu nhật ký khai thác, kiểm tra tính hợp pháp của sản lượng hải sản khi tàu cập cảng.
Không chỉ phương tiện khai thác, các tàu thu mua, vận chuyển hải sản trên biển cũng phải thực hiện nghiêm các quy định về nguồn gốc sản phẩm. Chủ phương tiện thu mua có trách nhiệm kiểm tra thông tin tàu khai thác, chứng từ liên quan và chỉ tiếp nhận những sản phẩm có nguồn gốc hợp pháp. Việc cam kết tuyệt đối không thu mua, vận chuyển hải sản không rõ nguồn gốc là yêu cầu quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng đưa sản phẩm khai thác bất hợp pháp vào thị trường thông qua hoạt động trung chuyển trên biển.
Anh Nguyễn Văn Huynh, chủ phương tiện thu mua ở phường An Hòa, tỉnh An Giang, bày tỏ: “Hoạt động thu mua hải sản trên biển đòi hỏi chủ phương tiện phải nắm rõ nguồn gốc hàng hóa trước khi tiếp nhận. Để tránh vi phạm, anh luôn chú trọng kiểm tra thông tin tàu cá, sản lượng và các giấy tờ liên quan và không thu mua sản phẩm không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp”.
Trung tá Đỗ Văn Lanh, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Sông Đốc, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau, cho biết: “Đơn vị thường xuyên phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát trên biển và tại khu vực cửa biển, cảng cá; mặt khác còn đẩy mạnh tuyên truyền, vận động ngư dân, chủ phương tiện khai thác và thu mua hải sản chấp hành nghiêm các quy định về chống khai thác IUU, nhất là đối với nguồn gốc của hải sản”.
Kiểm soát nguồn gốc hải sản không chỉ là trách nhiệm của riêng cơ quan quản lý mà cần sự tham gia đồng bộ của ngư dân, chủ tàu, thương lái và các cơ sở kinh doanh. Mỗi chuyến biển khai thác đúng quy định, mỗi lô hàng có đầy đủ chứng từ và mỗi phương tiện thu mua nói không với hải sản bất hợp pháp sẽ góp phần hình thành chuỗi cung ứng minh bạch, có trách nhiệm./.


