Giữ gìn và lan tỏa văn hóa truyền thống

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc. Người từng căn dặn: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Việc để mất đi di sản, dù chỉ là một phần nhỏ, cũng đồng nghĩa với việc tự đánh mất đi cội nguồn. Việt Nam vốn sở hữu một kho tàng di sản văn hóa vô cùng phong phú, được hun đúc qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Kho tàng ấy không chỉ là niềm tự hào mà còn là nền tảng tinh thần cốt lõi của quốc gia. Đã từng có thời điểm, sự bùng nổ của công nghệ số và làn sóng toàn cầu hóa khiến nhiều người trăn trở: Liệu lớp trẻ có dần xa rời những giá trị truyền thống? Nhưng thực tế lại cho thấy một tín hiệu đầy lạc quan. Thế hệ trẻ hôm nay đang tiếp cận và gìn giữ văn hóa theo những cách rất riêng, đầy sáng tạo và trách nhiệm.

Về vùng Đất Sen Hồng - Đồng Tháp hôm nay, không khó để bắt gặp hình ảnh những đoàn viên, thanh niên trân trọng thành kính dâng hương tại các khu di tích lịch sử. Chị Lê Thị Trúc Linh, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phường Gò Công (tỉnh Đồng Tháp) tự hào chia sẻ về cách tổ chức đoàn tại địa phương gắn kết người trẻ với lịch sử: “Trên địa bàn Gò Công có di tích Đền thờ Anh hùng dân tộc Trương Định. Thông qua việc tự mình tìm hiểu về lòng trung kiên và yêu nước của ông, chúng tôi nhận ra giá trị to lớn của lịch sử. Chính vì thế, vào tháng 3 hằng năm, chúng tôi chọn nơi đây là “địa chỉ đỏ” để tổ chức tham quan và làm lễ kết nạp Đoàn cho các thanh niên ưu tú. Khi được nghe những câu chuyện lịch sử ngay tại không gian thành kính này, các bạn trẻ thực sự được truyền ngọn lửa tự hào”.

Sự tự hào ấy hoàn toàn có cơ sở khi Đồng Tháp hiện sở hữu gần 300 di tích được xếp hạng, trong đó có 5 di tích quốc gia đặc biệt, hơn 30 di tích quốc gia và gần 260 di tích cấp tỉnh; cùng với đó là 9 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là một tài nguyên vô giá để giáo dục truyền thống.

Không chỉ dừng lại ở những chuyến đi thực tế, việc giáo dục lịch sử, văn hóa nay đã đi vào chiều sâu thông qua chương trình Giáo dục địa phương tại các trường học. Em Trần Thị Kim Ngân (học sinh lớp 10C9, Trường THPT Trần Hưng Đạo, Đồng Tháp) bộc bạch: “Nhờ chương trình học, em hiểu tường tận hơn về những trận đánh oai hùng ngay trên quê hương mình như trận Ấp Bắc, Rạch Gầm - Xoài Mút hay trận Cổ Cò. Càng học, em càng thấy tự hào và trân trọng sự hy sinh của các thế hệ cha anh để đổi lấy hòa bình hôm nay. Bản thân em luôn tự nhủ sẽ cố gắng lan tỏa những câu chuyện này để các em nhỏ biết và ghi nhớ công lao của những vị anh hùng”.

Thấm nhuần tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh và tinh thần Nghị quyết của Đảng, tỉnh Đồng Tháp coi văn hóa và con người là nền tảng, là động lực cốt lõi cho sự phát triển. Từ chủ trương đến hành động, địa phương đã đánh thức thành công nguồn lực nội sinh này. Trong định hướng phát triển giai đoạn 2025 - 2030, Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp nhấn mạnh quan điểm xây dựng văn hóa, con người Đồng Tháp với các chuẩn mực đặc trưng: “Nghĩa tình, năng động, sáng tạo”. Đây không chỉ là những khẩu hiệu trên giấy, mà đang được cụ thể hóa vào đời sống của Nhân dân, tạo đà cho sự phát triển toàn diện.

Đánh giá về bước đi chiến lược này, Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương phân tích: “Đồng Tháp đang thực hiện rất tốt ba yêu cầu trọng tâm. Thứ nhất là xây dựng hạ tầng văn hóa, mạnh dạn đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào văn hóa để tạo bứt phá. Thứ hai, địa phương có tầm nhìn xa khi sẵn sàng đầu tư nguồn lực đích đáng cho văn hóa. Và thứ ba, cốt lõi nhất, chính là việc kiên trì xây dựng nguồn nhân lực dài hạn. Đó là đội ngũ hoạt động, quản lý và sáng tạo văn hóa xứng tầm với truyền thống và vị thế của tỉnh trong tương lai”.

Đáng chú ý, hành trình gìn giữ bản sắc của Đất Sen Hồng không bị giới hạn bởi các đường biên giới địa lý. Với hơn 50km đường biên tiếp giáp Campuchia và cộng đồng kiều bào đông đảo, việc duy trì tiếng Việt và văn hóa Việt trở thành sứ mệnh thiêng liêng.

Hơn 10 năm qua, Trường Hữu nghị Việt Nam – Khmer tại tỉnh Prey Veng (Vương quốc Campuchia), do tỉnh Đồng Tháp hỗ trợ xây dựng, đã trở thành một mái nhà chung giữ lửa văn hóa cho thế hệ trẻ kiều bào. Tại đây, những tiếng đánh vần tiếng Việt vẫn vang lên đều đặn trên đất nước Chùa Tháp. Thầy Nguyễn Văn Hào, Hiệu trưởng nhà trường tâm sự: “Đa số học sinh của trường là con em kiều bào người Việt. Dù không thể giảng dạy đầy đủ tất cả các môn như trong nước, chúng tôi vẫn bám sát chương trình sách giáo khoa Việt Nam với các môn nòng cốt như Toán, Tiếng Việt và đặc biệt là Đạo đức. Nhiệm vụ cao cả nhất của chúng tôi là “giữ lửa” tinh thần người Việt.

Các em được thầy cô giải thích cặn kẽ nguồn gốc, lịch sử, các phong tục tập quán, cho đến ý nghĩa của những ngày lễ, Tết cổ truyền của dân tộc”. Khép lại hành trình từ những di tích lịch sử ở Đồng Tháp vươn dài đến lớp học chữ Việt trên đất Bạn Campuchia, chúng ta càng thấm thía: Văn hóa chưa bao giờ là sự hoài niệm cũ kỹ. Khi được chăm chút, gìn giữ và lan tỏa bởi những chủ trương đúng đắn và nhiệt huyết của thế hệ trẻ, văn hóa thực sự trở thành nguồn sức mạnh nội sinh to lớn. Giữ được hồn cốt văn hóa trong dòng chảy hội nhập chính là điểm tựa vững chắc nhất để dân tộc ta tự tin vươn mình, bước vào kỷ nguyên phát triển mới./.