Thêm mùa tìm kiếm hồi hương hài cốt liệt sĩ trên đất Bạn

Trong hai ngày 03 và 04/9/2026, Đội K90 (Cục Chính trị Quân khu), Đội K91 (Bộ CHQS tỉnh Đồng Tháp) và Đội K92, K93 (Bộ CHQS tỉnh An Giang trang trọng tổ chức Lễ xuất quân thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh tại Campuchia, giai đoạn XXVI (mùa khô 2026-2027). Vẫn những cung đường quen thuộc suốt hơn ¼ thế kỷ qua; những địa bàn đã in dấu qua nhiều mùa khô; vẫn những cánh rừng, phum sóc, ruộng đồng và những vùng đất mà ký ức chiến tranh còn ẩn sâu dưới lớp đất thời gian. Nhưng mỗi chuyến đi đều mang một câu chuyện mới, một niềm hy vọng mới. Bởi phía sau mỗi phần hài cốt được tìm thấy không chỉ là một nhiệm vụ hoàn thành, mà còn là một người lính được trở về, thêm gia đình khép lại nỗi chờ mong.

Mùa khô 2026-2027, toàn quân đang bước vào cao điểm “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027). Với các Đội K, đó không phải là một khẩu hiệu được treo trên pa-nô hay đọc trong hội nghị. Chiến dịch 500 ngày đêm còn hiện diện trong từng trang hồ sơ, tấm bản đồ, tọa độ được rà soát và trong mỗi chuyến đi thực địa.

Thời gian đang trở thành thử thách lớn nhất. Những nhân chứng từng biết nơi an táng liệt sĩ ngày một ít đi. Những người từng chứng kiến chiến tranh nay tuổi đã cao. Những địa danh năm xưa cũng không còn nguyên vẹn. Đường sá mở rộng, làng xóm đổi thay, ruộng đồng được cải tạo, đô thị hóa làm biến dạng nhiều địa hình cũ. Có những dấu tích chỉ còn lại trong ký ức của một vài người dân. Vì thế, với người lính tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mỗi mùa khô đi qua đều là một cuộc chạy đua với thời gian.

Đội K90, Cục Chính trị Quân khu 9 tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tại địa bàn tỉnh Kandal và Kampong Chhnang; Đội K91, Bộ CHQS tỉnh Đồng Tháp hoạt động trên địa bàn tỉnh Prey Veng và Pursat; Đội K92, K93 Bộ CHQS tỉnh An Giang phụ trách các địa bàn tỉnh Kampot, Kep, Takeo, Kampong Speu... Mỗi nơi có điều kiện địa hình khác nhau; mỗi vùng đất là một câu chuyện thời chiến tranh, nhưng tất cả đều chung một mục tiêu: tìm, quy tập hài cốt những người con đất Việt còn nằm lại trên đất bạn. Điều làm nên sức mạnh của hành trình ấy không chỉ là những phương tiện, trang bị hay kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm. Đó còn là sự phối hợp chặt chẽ, nghĩa tình giữa hai quốc gia, dân tộc Việt Nam và Campuchia.

Trên hành trình tìm kiếm, cán bộ, chiến sĩ các Đội K luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ của chính quyền và Nhân dân Campuchia. Từ những cán bộ địa phương cung cấp thông tin, những người dân chỉ dẫn từng khu đất, từng gốc cây, con đường cũ, đến những người đã âm thầm gìn giữ trong ký ức câu chuyện về những người lính tình nguyện và chuyên gia Việt Nam từng chiến đấu, hy sinh trên quê hương mình.

Ông Mưng Vuth Thi, Phó Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Kampong Chhnang (Campuchia) chia sẻ: “Nhân dân việt Nam và Campuchia vừa là láng giềng thân thiết vừa từng kề vai chiến đấu vì kẻ thù chung. Những ngày tháng quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam chiến đấu giúp Nhân dân Campuchia có được cơ đồ như ngày hôm nay chúng tôi tạc dạ sắt son. Hôm nay, được cùng giúp sức các Đội K trong xác định thông tin, vị trí để tìm kiếm, hồi hương HCLS quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ kháng chiến là một phần trách nhiệm của chúng tôi. Mùa khô năm nay, chúng tôi vẫn đang nhận được sự hỗ trợ từ phía Chính phủ Việt Nam và vẫn đang vận động Nhân dân cung cấp thông tin về mộ liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam, nhằm đưa các anh linh hồi hương trong niềm mong chờ của người thân, gia đình, quê hương”.

Những lời chia sẻ ấy khiến hành trình tìm kiếm càng thêm ý nghĩa. Bởi đây không chỉ là công việc của riêng đất nước, dân tộc Việt Nam, mà đã trở thành một phần của nghĩa tình giữa hai dân tộc Việt Nam - Campuchia. Ở tỉnh Kan Dal, nơi Đội K90 nhiều năm thực hiện nhiệm vụ, sự phối hợp ấy cũng được vun đắp bằng những việc làm cụ thể. Người lính Đội K90 đến với người dân không chỉ bằng nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, mà còn bằng những viên thuốc, những phần quà, những buổi khám bệnh, những ngày giúp dân sửa nhà, vệ sinh môi trường. Có khi, một cuộc trò chuyện bên hiên nhà; một câu chuyện của người già về khu rừng năm xưa; hay một cái chỉ tay về phía cánh đồng cũng có thể trở thành đầu mối quý giá.

Ông Nut Put Đa Ra, Phó Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Kan Dal (Campuchia) bày tỏ: “Hơn 25 năm qua, Nhân dân và chính quyền tỉnh Kan Dal vẫn luôn đồng hành cùng Đội K90, Quân khu 9 tìm kiếm và hồi hương 1.388 hài cốt liệt sĩ (6/2001 đến 7/2026). Đó là kết quả thể hiện sự đồng hành rõ nhất. Đồng thời, những mùa khô tới đây, chúng tôi kêu gọi Nhân dân tỉnh nhà tiếp tục hỗ trợ, giúp đỡ Đội K90 bằng những thông tin, việc làm hữu ích nhất. Với chúng tôi, màu áo xanh của Đội K90 trở nên thân thuộc từ lâu”. Từ những việc làm bình dị ấy của Đội K90 nói riêng và các Đội K (Quân khu 9) nói chung, niềm tin được bồi đắp. Và niềm tin chính là chiếc cầu nối để những thông tin tưởng như đã mất theo thời gian được tìm lại.

Hành trình tìm kiếm HCLS nơi đất khách là nhiệm vụ đặc biệt, đòi hỏi sự kiên trì, cẩn trọng và trách nhiệm cao. Bởi vậy, trước ngày lên đường, công tác chuẩn bị được các đơn vị thực hiện kỹ lưỡng. Từ rà soát hồ sơ, dữ liệu, sơ đồ mộ chí, khảo sát địa bàn đến chuẩn bị phương tiện, vật chất, thuốc men; từ quản lý quân số, bảo đảm an toàn đến giáo dục bộ đội về phong tục, tập quán, văn hóa và công tác đối ngoại Nhân dân.

Mệnh lệnh đặt ra rất rõ: tìm kiếm đồng đội bằng quyết tâm cao nhất, nhưng phải bảo đảm an toàn tuyệt đối về người, trang bị. Bởi phía trước không chỉ có nắng nóng và những cánh rừng khô khát. Đó còn là những vùng đất từng trải qua chiến tranh, nơi bom mìn, vật liệu nổ và những nguy cơ khác. Các cán bộ, chiến sĩ hiểu điều đó. Họ cũng hiểu rằng, phía sau mỗi chuyến đi là gia đình, đồng đội và hàng triệu người đang dõi theo. Nhưng có một điều thôi thúc họ mạnh hơn tất cả: những người nằm lại vẫn đang chờ.

Trong lễ xuất quân lần này, những lời hứa của người lính Đội K vang lên chắc nịch. Thượng tá Nguyễn Thanh Hùng, Đội trưởng Đội K92, thay mặt cán bộ, chiến sĩ khẳng định: “Chúng tôi quyết tâm nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, khắc phục mọi khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”. Còn Thượng tá Võ Thành Dẫn, Đội trưởng Đội K91, bày tỏ: quyết tâm giữ vững phẩm chất tốt đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cao cả. Những lời nói không cần nhiều mỹ từ. Bởi người lính Đội K hiểu mình sẽ phải đối mặt với điều gì.

Những chiếc xe từ từ lăn bánh. Phía trước là cửa khẩu, là những cung đường đất bạn, là những địa bàn rộng lớn còn nhiều điều chưa được biết. Phía sau là quê nhà và những người đang gửi vào chuyến đi một niềm tin: mong các anh bình an và tìm được thật nhiều đồng đội. Chiến dịch 500 ngày đêm đang bước vào chặng đường quyết liệt. Và những người lính Đội K địa bàn Quân khu 9 lại tiếp tục cuộc hành trình của mình. Dặm đường các anh đi qua rồi sẽ “Chân cứng đá mềm”. Nơi quê nhà, mọi người luôn đinh ninh một điều: Mùa khô này có thêm những người con đất Việt được trở về trong vòng tay của quê hương, đồng đội./.