Cơ quan Chính trị hai Quân khu giai đoạn (1965-1968)

Trước bước leo thang chiến tranh cao nhất của đế quốc Mỹ, để tiếp tục động viên lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược, ngày 20/7/1965, Hồ Chủ Tịch ra lời kêu gọi toàn dân kháng chiến, có đoạn nêu rõ: “Đế quốc Mỹ đưa hàng vạn quân Mỹ và chư hầu vào tăng cường xâm lược miền Nam, dùng máy bay đánh phá dã man miền Bắc nước ta... Dù phải chiến đấu 5 năm, 10 năm, 20 năm, hoặc lâu hơn nữa, chúng ta cũng quyết tâm chiến đấu đến thắng lợi hoàn toàn”. Đáp lời kêu gọi của Bác Hồ, với quan điểm cách mạng và khoa học, Trung ương Cục và Quân ủy Miền đã đánh giá đúng kẻ thù: “Mỹ đưa quân vào miền Nam để cứu vãn quân ngụy, cứu vãn thế thua, nên ngay từ đầu đã bị động về chiến lược”. Do vậy, đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Bí thư Quân ủy Miền đã xác định quyết tâm: “Trước mắt cứ đánh Mỹ, rồi sẽ tìm ra cách đánh”.

Trên chiến trường Quân khu 9, trước tình hình địch chuyển chiến lược đưa quân Mỹ vào tham chiếm ồ ạt đã làm cho cuộc chiến tranh ngày càng ác liệt hơn. Đặc điểm của chiến trường đồng bằng miền Trung Nam bộ (Khu 8) và miền Tây Nam bộ (Khu 9) rất trống trải, dễ bị máy bay trinh sát của địch phát hiện, dùng phi pháo đánh phá ác liệt kể cả những căn cứ tương đối an toàn trước đây như U Minh Thượng, U Minh Hạ cũng không tránh khỏi bị địch càn quét đánh phá; căn cứ ở huyện Hồng Ngự tỉnh Kiến Phong của Quân khu 8, có lúc bị địch dội hơn 6 ngàn quả pháo. Trước tình hình đó, Bộ Tư lệnh Quân khu giao cho Phòng chính trị tổ chức đưa cán bộ xuống các đơn vị để nắm tình hình tư tưởng của cán bộ, chiến sĩ báo cáo kịp thời cho Quân khu và đề xuất phương hướng khắc phục.

Phòng chính trị Quân khu 9 đã chủ động biên soạn tài liệu học tập chính trị cho bộ đội. Đi sâu phân tích về bản chất xâm lược hiếu chiến của đế quốc Mỹ, khi chuyển qua chiến lược “chiến tranh cục bộ” chúng đã bộc lộ những nhược điểm thiếu sót, vì thất bại trong âm mưu chiến lược “chiến tranh đặc biệt” phải lún sâu vào cuộc chiến ở miền Nam Việt Nam, chúng sẽ bị sa lầy và chuốc lấy thất bại.

Tư tưởng quyết tâm đánh Mỹ và thắng Mỹ được xây dựng, phát triển mạnh mẽ, sâu rộng trong mọi tầng lớp nhân dân và lực lượng vũ trang Quân khu. Để biến quyết tâm thành hành động, hưởng ứng phong trào thi đua: “Tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt”, phấn đấu đạt các danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ”, “Dũng sĩ diệt xe cơ giới”...

Từ cuối năm 1966 đến đầu năm 1967, Mỹ tiếp tục tăng quân lên 30 đến 40 vạn, mở nhiều cuộc càn lớn đánh phá vào các căn cứ của cách mạng, trong đó có cuộc càn Gian-sơn-xi-ti hòng tiêu diệt căn cứ Trung ương Cục miền Nam, nhưng chúng đã bị hoàn toàn thất bại. Ở chiến trường Khu 8 và Khu 9, máy bay, tàu chiến, pháo hạm, xe bọc thép hoạt động ngày đêm tập trung đánh phá vào những nơi chúng nghi ngờ có căn cứ của cách mạng, hoặc đơn vị bộ đội đóng quân. Nhưng sau một thời gian đối đầu trực tiếp với lính Mỹ và quân chư hầu, bộ đội ta rút ra nhiều kinh nghiệm tác chiến có hiệu quả và biết cách tránh né các loại phương tiện, hỏa lực chiến tranh hiện đại của địch. Địch bộc lộ nhiều sơ hở nhược điểm khi ỷ lại vào phương tiện chiến tranh hiện đại. Tình hình tương quan lực lượng giữa ta và địch cũng có nhiều thay đổi, thế và lực của bộ đội chủ lực ta phát triển mạnh, chiến đấu tiêu diệt gọn cấp Tiểu đoàn địch ngày càng nhiều. Cuộc chiến tranh nhân dân của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo tài tình đúng đắn của Đảng đã phát triển lên một đỉnh cao mới.

Giữa lúc lực lượng địch đông nhất là hơn 50 vạn quân Mỹ và chư hầu vào chiến trường miền Nam với ảo tưởng sẽ đè bẹp lực lượng cách mạng của ta. Thì cuộc tổng tiến công nổi dậy đồng loạt Tết Mậu Thân 1968 vào các đô thị, thành phố, thị xã của địch, đã giáng một đòn làm cho Mỹ choáng váng. Bằng sức mạnh của chiến tranh nhân dân, chúng ta đã đánh bại cố gắng quân sự cao nhất của đế quốc Mỹ, giáng một đòn chí mạng vào âm mưu, bản chất ngoan cố của Mỹ, làm cho ý chí xâm lược của giới cầm quyền Mỹ lung lay một cách nghiêm trọng, tạo ra bước ngoặt quyết định của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, khởi đầu một quá trình đi xuống về chiến lược trong chiến tranh xâm lược của chúng, buộc Mỹ phải tiếp tục thay đổi chiến lược “chiến tranh cục bộ” sang chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”, tạm thời chấm dứt ném bom miền Bắc, ngồi vào bàn Hội nghị Pa-ri để đàm phán với Chính phủ ta.

Trong Tết Mậu Thân năm 1968, để theo bước chân của các đơn vị bộ đội đánh vào các đô thị, Phòng chính trị hai Quân khu đã tập trung tổng lực phân tán theo các đơn vị, chỉ còn một số ít giữ cứ. Các đơn vị văn công, điện ảnh, báo chí đều ra phía trước phục vụ; nhiều đồng chí hy sinh anh dùng và khi địch phản kích đã chiến đấu thực thụ như người lính bộ binh. Nhiều cán bộ, chiến sĩ của Phòng chính trị lập được thành tích xuất sắc.

Ngày 20/4/1968, Phòng Chính trị Khu 9 đã làm tham mưu cho Khu ủy ra nghị quyết kiểm điểm về cuộc tiến công và nổi dậy năm 1968, trong đó có xác định nội dung cốt lõi công tác Đảng, công tác chính trị sau Mậu Thân: “Tập trung giáo dục ý nghĩa thắng lợi của chiến dịch, làm rõ thế yếu chí mạng của Mỹ (mặc đù địch đang phản kích điên cuồng), tập trung cũng cố lực lượng giành lợi thế chủ động chiến lược, địa bàn chiến lược". Triển khai quyết tâm trên, Phòng Chính trị Khu 9 đề xuất kế hoạch 3 chống (chống tư tưởng cầu an sợ khó, sợ khổ; hoài nghi thiếu tin tưởng; tự do vô kỷ luật), 4 xây (xây dựng tư tưởng cách mạng tiến công; đoàn kết; chấp hành kỷ luật; và xây dựng chi bộ 3 tốt). Những hoạt động tích cực có hiệu quả của các mặt công tác Đảng, công tác chính trị của hai Phòng Chính trị đã kịp thời củng cố niềm tin, giải tỏa những khó khăn vướng mắc về tư tưởng, củng cố quyết tâm giành thắng lợi cuối cùng cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của Nhân dân ta.

Bên cạnh công tác giáo dục chính trị truyền thống đã tiến hành toàn diện các mặt công tác tổ chức xây dựng Đảng. Tháng 12/1966, Phòng chính trị Quân khu 9 trong báo cáo tổng kết công tác Đảng, công tác chính trị năm 1966 đã đánh giá: “Từ tháng 4/1966, Phòng chính trị đã làm tốt công tác tham mưu cho Đảng ủy Quân khu triển khai cuộc vận động “xây dựng chi bộ 3 tốt, đảng viên 3 tốt”. Kết quả do làm tốt khâu kế hoạch, tổ chức quán triệt chặt chẽ, nghiêm túc từ trên xuống cơ sở và đến mọi đảng viên, nên qua kiểm tra của Phòng chính trị: 100% chi bộ trong các đơn vị chủ lực và 60% các chi bộ trong các đơn vị lực lượng vũ trang địa phương triển khai tốt. Từ cuộc vận động này nhiều chi bộ lãnh đạo được toàn diện, giải quyết được nhiều việc sắc bén” 1. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công tác dân địch vận, công tác bảo vệ và các mặt công tác chính sách, thương binh, liệt sĩ, tuyên truyền thi đua văn hoá văn nghệ đều có những chuyển biến tốt. Đem đến cho bộ đội một sinh khí lạc quan phấn khởi chiến đấu, vượt qua mọi khó khăn gian khổ các liệt để giành thắng lợi.

Cơ quan chính trị Quân khu đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong tiến hành công tác Đảng, công tác chính trị, xây dựng nội bộ cơ quan, bám trụ kiên cường, giúp cơ quan chính trị cấp dưới và đội ngũ cán bộ chính trị trong Quân khu hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị. Xứng đáng với lòng tin yêu của Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu và tình cảm của các đơn vị cũng như của nhân dân các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long./.