Ngành Chính trị và Cục Chính trị LLVT Quân khu 9 – 80 năm một chặng đường vẻ vang (20/10/1946 - 20/10/2026)

        “Làng Rừng” ra đời trong bối cảnh sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, chính quyền Ngô Đình Diệm bắt đầu đưa quân đóng lại các đồn bót khắp nơi. Chúng dựng lên bộ máy chính quyền cai trị từ tỉnh đến xã, ấp để kìm kẹp và ngày càng ra sức đàn áp khủng bố phong trào đấu tranh cách mạng của Nhân dân, làm cho hàng nghìn người bị bắt bớ, tra tấn, tù đày, chúng thẳng tay đàn áp, bắn giết những người mà chúng cho là Việt cộng, những gia đình có người thân đi tập kết… Trong tình hình gay go quyết liệt, buộc Đảng bộ và Nhân dân Cà Mau phải tự tìm cho mình con đường, đó là vào rừng lập căn cứ chống địch.

Có sự lãnh đạo của Đảng, các “Làng Rừng” được xây dựng và ngày càng mở rộng từ 200 đến 300 người, sau đó có những nơi lên đến hàng nghìn người như “Làng Rừng” Mười Tế ở 2 xã Khánh Bình Đông, Khánh Bình Tây (huyện Trần Văn Thời cũ). Chỉ trong một thời gian đã có 15 “Làng Rừng” được xây dựng với khoảng 20.000 dân. Họ làm nhà, dựng trại sát nhau, làm ăn ở dưới tán rừng. Tuy không ai đặt tên “Làng Rừng” bao giờ và cũng không ai nhớ là nó được lan truyền từ đâu, chỉ biết tên “Làng Rừng” được phát ra từ cách gọi của Nhân dân, hàm chỉ cụm dân cư có cùng chí hướng chống giặc, quy tụ thành làng, thành xóm ở nhiều nơi trong tỉnh.

Với quyết tâm tiêu diệt “Làng Rừng”, địch đã nhiều lần đốt rừng, tiến hành ngăn chặn sự tiếp tế từ bên ngoài vào nhằm cô lập quần chúng Nhân dân. Chúng tổ chức nhiều cuộc hành quân lớn, càn quét, bao vây nhiều ngày vào căn cứ kháng chiến. Các chi bộ đã lãnh đạo Nhân dân kiên cường bám trụ để bảo toàn lực lượng. “Làng Rừng” tồn tại như là một thách thức đối với chính sách “tát nước, bắt cá” của địch, nếu chúng lập ra các “Khu dinh điền”, “Khu trù mật” để gom dân, tách dân ra khỏi Đảng thì Nhân dân sáng tạo ra “Làng Rừng”, thể hiện sự gắn bó máu thịt giữa Đảng với Nhân dân.

Từ “Làng Rừng” ta có điều kiện giáo dục chính trị, rèn luyện quân sự, chuẩn bị vật chất trở về hoạt động vũ trang tuyên truyền, diệt ác trừ gian, phá thề kìm kẹp, giành và giữ quyền làm chủ, xây dựng phát triển lực lượng, đưa phong trào nổi dậy tiến công, tiến lên đồng khởi giành thắng lợi.

Năm 2018, địa điểm Làng rừng Vồ Dơi, thuộc ấp Vồ Dơi, xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời (cũ) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích Quốc gia (ngày 20/6/2018). Tuy dấu tích của “Làng Rừng” năm xưa đã không còn như trước, các nhân chứng lịch sử người còn, người mất, song âm vang hào hùng của “Làng Rừng” vẫn còn lắng đọng trong lòng người Cà Mau anh hùng, những giá trị lịch sử vẫn còn nguyên giá trị và để lại nhiều bài học quý báu cho thế hệ hôm nay và mai sau. Tỉnh đang tái hiện mô hình “Làng rừng” tại Khu Du lịch sinh thái Làng rừng Cà Mau-ECO trên cơ sở các tư liệu, chứng cứ lịch sử để du khách trải nghiệm nét đẹp thời chiến; góp phần giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ./.