Thành phố Cần Thơ cực tăng trưởng mới của Đồng bằng - Kỳ cuối: Nền tảng mới, bệ phóng tới tương lai

Không chỉ phát triển nhanh

Lịch sử phát triển đô thị cho thấy, không phải thành phố nào tăng trưởng nhanh cũng trở thành trung tâm lớn. Những đô thị có sức sống lâu dài thường là những nơi biết đầu tư cho tương lai. Đó cũng là bài toán mà Cần Thơ đang hướng tới. Sau nhiều năm tập trung hoàn thiện hạ tầng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực kết nối vùng, yêu cầu đặt ra hiện nay không còn đơn thuần là tăng trưởng kinh tế. Mục tiêu lớn hơn là xây dựng nền tảng phát triển bền vững. Một nền tảng đủ sức thích ứng với biến đổi khí hậu. Một nền tảng đủ sức cạnh tranh trong môi trường hội nhập quốc tế. Và một nền tảng đủ sức tạo ra những giá trị mới cho nhiều thế hệ mai sau. Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, những lợi thế truyền thống như đất đai hay lao động giá rẻ không còn là yếu tố quyết định.

Nguồn lực quan trọng nhất chính là tri thức, khoa học công nghệ và khả năng đổi mới sáng tạo. Đó cũng là lý do Cần Thơ đang dành nhiều sự quan tâm cho việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đại hội XIV của Đảng đặt ra mục tiêu xây dựng Cần Thơ trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Với vị thế trung tâm vùng, Thành phố được kỳ vọng tạo dựng nền tảng tri thức, nuôi dưỡng đội ngũ nhân lực tinh hoa cho sự phát triển dài hạn. Đồng chí Lê Quang Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ, đại diện Đảng bộ thành phố Cần Thơ trình bày tham luận “Phát huy tiềm năng, lợi thế, tập trung xây dựng thành phố Cần Thơ trở thành trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của vùng Đồng bằng sông Cửu Long”.

Bí thư Thành ủy Cần Thơ nêu rõ, ĐBSCL là một trong bốn vùng động lực tăng trưởng, với 13% diện tích tự nhiên và 18% dân số cả nước; được quy hoạch với tầm nhìn trở thành trung tâm kinh tế bền vững, năng động và hiệu quả cao của cả nước, tập trung vào nông nghiệp chất lượng cao, kinh tế biển, dịch vụ, du lịch, công nghiệp chế biến. Trong đó, thành phố Cần Thơ giữ vị trí trung tâm vùng, có vai trò là đầu tàu trong tổ chức không gian phát triển, dẫn dắt liên kết, thúc đẩy và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh của cả vùng. Đồng thời, Cần Thơ là trung tâm đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của vùng; giữ vai trò trung tâm trong đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng khoa học công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo gắn với quá trình xác lập, chuyển đổi mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đến nay, trên địa bàn thành phố có 44 cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, với quy mô khoảng 155.000 sinh viên, học viên; gần 7.000 cán bộ giảng dạy và nghiên cứu, trong đó có trên 1.200 tiến sĩ, hơn 262 giáo sư, phó giáo sư. Nhiều cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu đạt chuẩn, có thương hiệu vươn tầm khu vực và quốc tế. Đây là vốn quý, là tiềm năng, lợi thế để phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực then chốt, trọng điểm của vùng và của thành phố. ĐBSCL đang đứng trước nhiều thách thức chưa từng có, từ biến đổi khí hậu, sạt lở, xâm nhập mặn đến yêu cầu chuyển đổi mô hình sản xuất. Muốn vượt qua những thách thức ấy, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm. Cần những nghiên cứu mới. Những công nghệ mới. Những mô hình phát triển mới. Và Cần Thơ được kỳ vọng trở thành nơi hội tụ những nguồn lực đó. Không chỉ là trung tâm đào tạo của vùng, thành phố đang hướng tới trở thành trung tâm nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao khoa học công nghệ cho cả ĐBSCL.

Thành phố đáng sống

TS. Trần Hữu Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch ĐBSCL cho rằng, để Cần Thơ trở thành thành phố đáng sống thực sự, điều tiên quyết không nằm ở những tòa nhà cao tầng hay hạ tầng kỹ thuật hiện đại, mà nằm ở văn hóa, đời sống tinh thần và bản sắc cộng đồng. Sự phát triển của một đô thị cuối cùng vẫn hướng đến con người. Những con đường được mở rộng để phục vụ cuộc sống tốt hơn. Những khu công nghiệp được đầu tư để tạo việc làm. Những trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học được xây dựng để nâng cao chất lượng sống.

Cần Thơ hôm nay đang sở hữu những lợi thế mà không nhiều địa phương có được. Đó là sự giao thoa giữa bản sắc sông nước lâu đời với không gian phát triển mới hướng ra biển. Buổi sáng, du khách có thể dạo chợ nổi trên sông. Chiều về có thể tìm đến những vùng ven biển để cảm nhận nhịp sống của ngư dân. Ở giữa hành trình ấy là những đô thị hiện đại, những khu du lịch sinh thái, những vùng cây trái trù phú và những không gian văn hóa đậm chất Nam Bộ.

Trong dòng chảy hội nhập hiện nay, không có địa phương nào phát triển nếu đứng ngoài các mạng lưới liên kết quốc tế. Điều đó càng đúng với một thành phố được xác định là trung tâm động lực của vùng. Những năm gần đây, hoạt động hợp tác quốc tế của Cần Thơ ngày càng mở rộng trên nhiều lĩnh vực từ đầu tư, thương mại, giáo dục, khoa học công nghệ đến giao lưu văn hóa. Nhiều tổ chức quốc tế, nhiều doanh nghiệp nước ngoài đã chọn thành phố làm điểm đến để triển khai các chương trình hợp tác và dự án phát triển.

Đó không chỉ là kết quả của vị trí địa lý thuận lợi. Quan trọng hơn, đó là sự ghi nhận đối với những nỗ lực đổi mới và hội nhập của địa phương. Trong tương lai, cùng với hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện, không gian phát triển ngày càng rộng mở và các nguồn lực mới đang được khơi thông, Cần Thơ có cơ sở để trở thành điểm kết nối quan trọng giữa Đồng bằng sông Cửu Long với khu vực và thế giới. Không chỉ là nơi trung chuyển hàng hóa. Không chỉ là trung tâm dịch vụ. Mà còn là nơi hội tụ của tri thức, công nghệ, dòng vốn đầu tư và các ý tưởng sáng tạo.

Trên hành trình phát triển của mỗi vùng đất luôn có những thời điểm mang tính bước ngoặt. Đó là khi tư duy được đổi mới. Là khi những giới hạn cũ được vượt qua. Là khi những tiềm năng lâu nay được đánh thức. Đối với Cần Thơ, thời điểm ấy dường như đang hiện hữu. Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể thấy một mạch phát triển rõ ràng đang hình thành. Từ những chủ trương chiến lược của Trung ương mở ra không gian thể chế mới. Đến những thay đổi mạnh mẽ về quy hoạch và tổ chức không gian phát triển. Rồi những nền tảng về khoa học công nghệ, nguồn nhân lực, hạ tầng và hội nhập quốc tế đang từng bước được củng cố. Tất cả đang hội tụ thành một động lực mới. Một động lực không chỉ dành cho thành phố, mà còn cho cả ĐBSCL.

Có thể còn nhiều việc phải làm. Có thể vẫn còn không ít thách thức phía trước. Nhưng điều quan trọng là Tây Đô hôm nay đã có đủ cơ sở để nuôi dưỡng một khát vọng lớn hơn. Khát vọng trở thành trung tâm động lực của Vùng. Khát vọng kết nối dòng chảy phù sa của đồng bằng với nhịp phát triển của biển lớn. Khát vọng đưa vùng đất từng được biết đến là “Thủ phủ miền Tây” vươn lên thành một cực tăng trưởng mới của đất nước trong thời kỳ hội nhập.

Khi hoàn thành loạt bài này, chúng tôi nhớ đến những chuyến tàu rời cửa biển lúc bình minh, những cánh đồng trải dài theo dòng Hậu Giang và nhịp sống đang đổi thay từng ngày nơi đô thị trung tâm ĐBSCL. Từ những dòng phù sa đến biển lớn phía Đông, mỗi vùng đất đều mang trong mình một câu chuyện phát triển. Và mỗi thời kỳ lại mở ra những cơ hội riêng cho những vùng đất biết nắm bắt thời cơ. Có lẽ, đây chính là thời điểm của Cần Thơ. Thời điểm để hội tụ nguồn lực. Thời điểm để mở rộng không gian phát triển. Thời điểm để kết nối những tiềm năng vốn rời rạc thành một động lực tăng trưởng mới. Và cũng là thời điểm để viết tiếp câu chuyện của ĐBSCL bằng một tâm thế mới, tầm nhìn mới và khát vọng lớn hơn. Bởi phía trước Cần Thơ không chỉ là những con đường mới, những công trình mới hay những dự án mới. Phía trước là một tương lai đang được kiến tạo từ chính những đổi thay của hôm nay./.

Kỳ 1: "Cởi trói" từ tư duy mới

Kỳ 2: Mở rộng không gian, kiến tạo cực tăng trưởng mới