.png){kind=small}
Kỳ 1: Phum sóc cùng nhau phát triển
Những mùa lễ hội Oóc Om Bóc rực rỡ ánh đèn, tiếng trống Sa-Dăm vang vọng; dòng sông Maspero rộn ràng mùa đua ghe Ngo;… đời sống văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc Khmer vẫn đang chảy qua nhiều thế hệ. Đó là một trong những minh chứng sinh động nhất bác bỏ những luận điệu xuyên tạc, bịa đặt của các thế lực thù địch hòng chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Từ nhất quán quan điểm
Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, vấn đề dân tộc, tôn giáo và văn hóa luôn được Đảng, Nhà nước xác định là những trụ cột chiến lược đối với sự ổn định và phát triển bền vững của đất nước. Từ luận điểm nền tảng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”, cho đến những định hướng qua các kỳ Đại hội Đảng. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và chuyển đổi số toàn diện, Đại hội XIV của Đảng yêu cầu nâng cao “sức đề kháng” văn hóa và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc từ cơ sở càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
.jpg)
Sự kế thừa lý luận ấy đang hiện hữu sinh động trong đời sống của hơn 1,3 triệu đồng bào Khmer tại khu vực Nam bộ và vùng ĐBSCL. Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Hành, Phó Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền (Ủy ban Dân tộc) nhận định: “Đồng bào Khmer là bộ phận không thể tách rời trong cộng đồng 54 dân tộc anh em. Sự hiện diện của họ đã góp phần hình thành nên một không gian văn hóa đặc sắc, giàu bản sắc trong tổng thể nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng”.
Trong bức tranh văn hóa đa dạng đó, chùa Phật giáo Nam tông Khmer giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh, mỗi ngôi chùa còn là một trung tâm văn hóa cộng đồng, nơi bảo tồn chữ viết, lưu giữ thư tịch cổ, truyền dạy đạo đức và nghệ thuật truyền thống. Trải qua nhiều thế hệ, đồng bào Khmer Nam bộ đã sáng tạo, lưu giữ hệ giá trị văn hóa phong phú, từ tiếng nói, nghệ thuật trình diễn dân gian cho đến kiến trúc, trang phục và tri thức bản địa độc đáo. “Hiện khu vực Tây Nam bộ có trên 450 ngôi chùa Khmer; riêng địa bàn TP. Cần Thơ có 120 chùa Phật giáo Nam tông Khmer. Nhiều ngôi chùa được xếp hạng di tích quốc gia, di tích cấp thành phố, trở thành những điểm nhấn di sản độc đáo của vùng đất Chín Rồng”, Thạc sĩ Trần Đỗ Huệ Minh, (Trường Cao đẳng Du lịch Cần Thơ) cho biết.
Từ thực tế trên, việc hoàn thiện chính sách dân tộc, tôn giáo gắn liền với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Khmer Nam bộ không chỉ dừng lại ở góc độ chuyên ngành. Đây là nhiệm vụ chiến lược nhằm cụ thể hóa quan điểm lớn của Đảng vào thực tiễn quản trị phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu bảo tồn di sản đòi hỏi cách tiếp cận mới: Toàn diện, tích hợp, linh hoạt thích ứng với tiến trình hội nhập và chuyển đổi số của thời đại.
Và mối quan tâm, ưu tiên phát triển
Những năm qua, hàng loạt di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào Khmer được tôn vinh và đưa vào danh mục quốc gia, tiêu biểu như nghệ thuật Dù kê, Rô-băm, trình diễn nhạc Ngũ âm, múa dân gian. Song song đó, nhiều cá nhân tiêu biểu được Nhà nước phong tặng Danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú”, đó không đơn thuần là những danh hiệu cao quý, mà là minh chứng rõ nét cho chính sách nhất quán, sự trân trọng và quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước trong giữ gìn mạch nguồn di sản Nam Bộ.
TP. Cần Thơ, nơi có trên 440.000 đồng bào dân tộc Khmer sinh sống, công tác gìn giữ di sản luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND thành phố chia sẻ: “Các lễ hội truyền thống như Chôl Chnăm Thmây, Sene Đôn Ta, Oóc Om Bóc được tổ chức trang trọng, chu đáo hằng năm không chỉ tạo nên bầu không khí lễ hội sôi động, nâng cao đời sống tinh thần cho đồng bào, mà còn là cơ hội vàng để quảng bá văn hóa địa phương, kết hợp thúc đẩy phát triển du lịch bền vững”.
Đi đôi với bảo tồn văn hóa, các chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Đại đức, Tiến sĩ Châu Hoài Thái, Ủy viên Hội đồng Trị sự, Phó Chánh Văn phòng 2 Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhận định: “Hạ tầng điện, đường, trường, trạm tại các phum sóc liên tục được đầu tư nâng cấp; tỷ lệ hộ nghèo giảm sâu qua từng năm; đời sống vật chất, tinh thần của bà con ngày một nâng lên rõ rệt. Các chính sách hỗ trợ người có uy tín, đào tạo nghề, tạo việc làm luôn đi vào thực chất. Đội ngũ trí thức người Khmer ngày càng lớn mạnh. Thực tiễn sinh động đó chính là câu trả lời đanh thép nhất phản bác mọi luận điệu cố tình xuyên tạc, bóp méo tình hình dân tộc, tôn giáo tại Việt Nam”.
Trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế, công tác bảo tồn phải gắn liền với phát triển bền vững. Chúng ta không chỉ bảo tồn tĩnh mà đang đẩy mạnh số hóa di sản, đưa không gian văn hóa Khmer lên môi trường số, giúp thế hệ trẻ dễ dàng tiếp cận tri thức mới nhưng vẫn giữ chặt sợi dây kết nối với cội nguồn dân tộc.
Mỗi ngôi chùa cổ kính được giữ gìn, mỗi lễ hội truyền thống được trao truyền, mỗi giai điệu ngũ âm vang vọng giữa đất Chín Rồng chính là câu trả lời thuyết phục nhất cho thấy chính sách dân tộc nhân văn, nhất quán của Đảng và Nhà nước. Sự thật ấy đang hiện hữu ngay trong từng ngôi nhà mới, từng phum sóc yên bình và niềm tin sắt son của đồng bào Khmer trên hành trình vươn mình của đất nước trong kỷ nguyên mới./.
Kỳ 2: Không thể chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc
