“Vành đai lửa” hóa “Vành đai xanh”

    Lộ Vòng Cung dài khoảng 30km từ cầu Cái Răng (phường An Bình) đến phường Phước Thới. Đây là vành đai phòng thủ mà đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn quyết giữ để bảo vệ cơ quan đầu não Vùng IV chiến thuật và Tiểu khu Phong Dinh từ xa. Trên tuyến lộ này địch đóng trên 100 đồn bốt và sử dụng lực lượng không quân, pháo binh, kể cả máy bay ném bom, ngày đêm càn quét, đánh phá vô cùng ác liệt.

    Nhận rõ vị trí trọng yếu của tuyến Lộ Vòng Cung, Quân khu 9 và Tỉnh ủy Cần Thơ (nay là Thành ủy Cần Thơ) chọn nơi đây để tập kết lực lượng, làm bàn đạp tiến công vào TP. Cần Thơ và các mục tiêu quân sự trọng yếu như: Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4 - Vùng IV chiến thuật, Sân bay Trà Nóc, Sân bay Lộ Tẻ, Căn cứ Hải quân, Đài phát thanh,… Theo chỉ đạo của Trung ương Cục và Bộ Tư lệnh Miền, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 ở Cần Thơ diễn ra trong 03 đợt. Trong đó, chuẩn bị đợt chiến đấu đầu tiên, lực lượng của ta có 05 tiểu đoàn gồm: Tiểu đoàn 303, 307, 309, Tiểu đoàn Tây Đô và Tiểu đoàn 2311. Thiếu tướng Trần Văn Niên, nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 9, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2311, kể lại: “03 giờ sáng, ngày 31/01/1968 (rạng mùng 2 Tết), tôi lệnh pháo binh bắn chế áp mãnh liệt vào Sở Chỉ huy Quân đoàn 4 và Sân bay Lộ Tẻ hỗ trợ các cánh quân của ta từ Lộ Vòng Cung đồng loạt nổ súng tiến công vào TP. Cần Thơ theo các mục tiêu đã định”.

   Ở hướng Nam, lực lượng Biệt động Cần Thơ tiêu diệt đơn vị cảnh sát dã chiến ở Đầu Sấu, mở đường cho Tiểu đoàn Tây Đô tiến công vào Tòa lãnh sự Mỹ và cơ quan tình báo Mỹ. Tiểu đoàn 307 đánh chiếm khu vực Đài phát thanh, khu vực hậu cần và Trung tâm nhập ngũ vùng 4 chiến thuật. Ở hướng Bắc, Tiểu đoàn 303 và Đặc công đánh vào Phi trường 31. Riêng Tiểu đoàn 309 nhận nhiệm vụ trễ nên ngày 01/02/1968 mới hành quân lên Cần Thơ cùng các đơn vị đánh vào khu vực cầu Tham Tướng, khu văn hóa. Địch tăng cường lực lượng và hỏa lực phản kích, nhưng các chiến sĩ của ta vẫn kiên cường bám trụ, chiến đấu quyết liệt với địch suốt 04 ngày đêm, ta và địch giành giật nhau từng góc phố, căn nhà, gây cho chúng tổn thất nặng nề, trước khi rút lui và trụ lại ở vùng ven Lộ Vòng Cung củng cố lực lượng, chuẩn bị cho đợt tiến công tiếp theo. Theo lệnh cấp trên các đơn vị tiếp tục pháo kích vào các cụm cứ điểm và đánh địch phản kích “Trong 02 ngày 12 và 13/02/1968, tôi chỉ huy Tiểu đoàn liên tục bắn pháo vào Sân bay Trà Nóc cháy 10 máy bay, phá hủy 02 xe quân sự, cháy 01 bồn chứa xăng”, Thiếu tướng Trần Văn Niên kể tiếp. Kết quả trong 03 đợt tiến công, ta tiêu diệt, làm bị thương trên 3.500 tên, phá hủy 180 máy bay, cháy 18 xe M113, trên 100 xe quân sự, bắn chìm 12 tàu chiến,...

    Trong khói lửa đạn bom, nhiều người dân khu vực Lộ Vòng Cung vẫn bám trụ cùng bộ đội, du kích chiến đấu, phục vụ chiến đấu, nuôi chứa, bảo vệ cán bộ, chiến sĩ, chăm sóc thương binh, bất chấp địch ngày đêm bắn phá, kể cả sử dụng B52 ném bom rải thảm (lần đầu tiên sử dụng ở ĐBSCL) và phun chất độc hóa học làm trơ trụi cây lá trong và ngoài Lộ Vòng Cung nhằm hủy diệt địa hình và tiêu hao lực lượng của ta, thực hiện “Vòng Lộ trắng”… Lộ Vòng Cung trở thành “Vành đai lửa”, là “Túi hứng bom đạn của Mỹ ngụy”, được thể hiện qua hai câu thơ nổi tiếng của Nhà thơ Lâm Thao “Vòng Cung đi dễ khó về/ Đạn chen đầu đạn bom kề hố bom”.

    Chiến tranh đã lùi xa, Lộ Vòng Cung đã và đang khoác trên mình chiếc áo mới, nổi bật là các vườn cây ăn trái xanh tươi, trù phú, được mệnh danh là lá phổi xanh của TP. Cần Thơ với nhiều loại đặc sản như: Dâu Hạ Châu, sầu riêng, xoài, bòn bon, măng cụt,… cùng với đó là các điểm du lịch sinh thái hấp dẫn như: Chợ nổi Cái Răng, Phong Điền; Làng du lịch Mỹ Khánh, Khu du lịch Ông Đề; điểm du lịch sinh thái homestay Mười Cương,... Chị Lâm Tuyết Nhi, ngụ TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Vào dịp nghỉ hè, vợ chồng tôi thường đưa các con đến TP. Cần Thơ du lịch để thư giãn, cho các con trải nghiệm, hiểu được giá trị hòa bình và cuộc sống miền quê sông nước. Người dân ở đây rất thân thiện, nhiệt tình và mến khách”.

    Bên cạnh đó, còn có các Di tích lịch sử - văn hóa, nổi bật là Di tích lịch sử cấp quốc gia “Địa điểm chuyển quân, trạm quân y tiền phương và nơi cất giấu vũ khí thuộc Lộ Vòng Cung trong kháng chiến chống Mỹ”; căn cứ Vườn Mận; di tích “Chiến thắng Ông Hào”;… giúp thế hệ trẻ ôn lại những năm tháng hào hùng mà các thế hệ cha ông đã dũng cảm, chiến đấu, hy sinh. Ông Trần Quốc Trung, nguyên Bí thư Thành ủy Cần Thơ từng chia sẻ: “Các công trình lịch sử, ngoài việc đáp ứng nguyện vọng của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, ghi lại chặng đường đấu tranh gian lao mà anh dũng của Quân - Dân Cần Thơ; đồng thời, là nơi sinh hoạt giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau”.

    Năm tháng qua đi, những chiến công oanh liệt của LLVT Quân khu và Quân - Dân Cần Thơ trên tuyến “Vành đai lửa” vẫn sống mãi cùng hồn thiêng sông núi, một biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước và chủ nghĩa anh hùng cách mạng, góp phần to lớn vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và nay trở thành một trong những địa điểm du lịch hấp dẫn của vùng đất Tây Đô./.