.png){kind=small}
- Kỳ cuối: Lá phiếu Gen Z và những kỳ vọng mới
Chỉ còn thời gian ngắn nữa, hàng triệu cử tri cả nước thuộc thế hệ Z (Gen Z là những người sinh từ cuối thập niên 1990 đến năm 2008) sẽ bước đến hòm phiếu để thực hiện quyền công dân trong cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu Hội đồng Nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Với nhiều bạn trẻ sinh năm 2004 - 2008, đây là lần đầu tiên hoặc lần thứ hai họ được cầm trên tay lá phiếu, tự mình chọn ra người đại diện cho tiếng nói của mình. Vượt qua những khuôn mẫu truyền thống, Gen Z đang mang đến hòm phiếu một hệ quy chiếu hoàn toàn mới về khái niệm “quốc kế dân sinh”.
.jpg)
Nếu như các thế hệ trước tiếp cận thông tin bầu cử chủ yếu qua hệ thống loa phát thanh xã, phường, báo in truyền thống hay các buổi tiếp xúc cử tri tại hội trường khu phố thì Gen Z tiếp nhận, phân tích và phản biện thông tin chính trị qua lăng kính của Internet. Không gian sinh hoạt chính trị của họ đã dịch chuyển mạnh mẽ từ hội trường lên các nền tảng mạng xã hội và họ là thế hệ cử tri số thực thụ.
Sự khác biệt lớn nhất không chỉ nằm ở công cụ tiếp nhận, mà cốt lõi nằm ở tư duy. Gen Z lớn lên trong một thế giới phẳng và nhiều biến động. Những vấn đề toàn cầu như đại dịch, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu hay sự bùng nổ của Trí tuệ nhân tạo (AI), tác động trực tiếp đến cơ hội việc làm và tương lai bám trụ tại các đô thị lớn của họ. Do đó, định nghĩa về “quốc kế dân sinh” đối với cử tri trẻ được mở rộng và thay đổi sâu sắc. Họ không hề thờ ơ với chính trị; ngược lại, họ quan tâm đến sự vận hành của bộ máy nhà nước theo một cách thức thiết thực, cá nhân hóa và gắn liền với dòng chảy toàn cầu.
Đối với cử tri Gen Z, năm 2026, bên cạnh những vấn đề vĩ mô truyền thống như xây dựng điện, đường, trường, trạm hay giữ vững ổn định kinh tế, những vấn đề mới thực sự là “điểm chạm” quyết định lá phiếu của họ như: Môi trường và cam kết Net Zero; thích ứng với kỷ nguyên AI và nền kinh tế chia sẻ; giấc mơ “an cư” mờ mịt và bài toán nhà ở; sức khỏe tinh thần… Đây là điểm nghẽn của xã hội hiện đại mà Gen Z cảm nhận rõ rệt nhất. Áp lực đồng trang lứa, áp lực công việc bủa vây. Họ kỳ vọng cơ quan lập pháp và chính quyền địa phương có những quyết sách đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm lý vào hệ thống y tế công cộng và học đường một cách bài bản, được BHYT chi trả.
Tuy nhiên, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn nhận một thực tế vẫn tồn tại một bộ phận Gen Z mang tâm lý hoài nghi hoặc thờ ơ với các hoạt động chính trị. Họ sống trong kỷ nguyên bùng nổ thông tin, nơi tin giả (fake news) và tin thật đan xen. Đặc trưng nổi bật của cử tri Gen Z là tư duy phản biện. Họ rất nhạy bén trong việc nhận diện những lời hứa sáo rỗng hay các chiến dịch truyền thông (PR) chính trị chỉ để “làm màu”. Vì vậy, người trẻ sẽ không dễ dàng bỏ phiếu cho những “bản lý lịch” đẹp một cách vô hồn được dán trên bảng tin mà họ đòi hỏi các ứng cử viên phải có Chương trình hành động cụ thể, có số liệu chứng minh và tính khả thi cao.
Hơn thế nữa, họ cần cơ chế minh bạch để có thể giám sát người đại diện của mình sau khi trúng cử. “Đại biểu đã hứa gì với giới trẻ hồi tháng 3/2026 và đã làm được gì trong các kỳ họp sau đó?”, đó là câu hỏi mà các đại biểu cần sẵn sàng đối mặt và giải trình không chỉ trên nghị trường Quốc hội, mà còn trên phương tiện thông tin đại chúng, nơi mà hàng triệu “camera chạy bằng cơm” đang quan sát mỗi ngày.
Sự tham gia của thế hệ Gen Z vào đời sống chính trị đất nước là một tín hiệu cực kỳ đáng mừng, cho thấy sự trưởng thành của nền dân chủ cơ sở và ý thức trách nhiệm thế hệ. Đã đến lúc các chiến dịch vận động bầu cử cần sử dụng ngôn ngữ gần gũi hơn, phương thức tiếp cận số hóa hơn (qua video ngắn, infographic, tọa đàm…) và quan trọng nhất: phải thực sự có thái độ cầu thị, lắng nghe nhịp đập của người trẻ. Lá phiếu của Gen Z không chỉ là một quyền lợi hiến định, mà còn là bản cam kết trách nhiệm của họ đối với tương lai đất nước. Trao cho họ niềm tin, đáp ứng đúng những kỳ vọng chính đáng về “quốc kế dân sinh” thời đại mới, Quốc hội và HĐND các cấp sẽ khơi thông được một nguồn lực trí tuệ vô giá để kiến tạo những quyết sách mang tính bứt phá cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra trong một thời điểm lịch sử – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đây không chỉ là một đợt sinh hoạt chính trị, mà là dịp để chúng ta khẳng định bản lĩnh của một đất nước hòa bình, ổn định và phát triển. Những luận điệu xuyên tạc dù tinh vi đến đâu cũng sẽ tan chảy trước sức nóng của lòng dân và sự thật. Mỗi lá phiếu của bạn chính là một “viên gạch” để xây dựng nên bức tường thành bảo vệ chế độ. Hãy đi bầu bằng cả trí tuệ và tình yêu Tổ quốc, để ngày hội của toàn dân thực sự là bệ phóng đưa Việt Nam vững bước vào tương lai.
THANH HUY
