.png){kind=small}
- Năm 2025, một cuộc chuyển mình chưa từng có tiền lệ đã diễn ra trong toàn quân. Không chỉ việc đưa hàng ngàn sĩ quan thường trực về cấp xã, mà còn là sự thay đổi toàn diện về cấu trúc: Sáp nhập tỉnh, giải thể huyện, thành lập các Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực (PTKV), đưa lực lượng Biên phòng về trực thuộc Bộ CHQS cấp tỉnh; đưa sĩ quan chính quy về Ban CHQS cấp xã. Cuộc cải cách này nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh”. Sau hơn một năm vận hành, những kinh nghiệm, cách làm của LLVT Quân khu được đúc rút từ thực tiễn khẳng định tầm vóc của chiến lược đúng đắn nhưng đầy thách thức.Kỳ 1: Từ mệnh lệnh chiến lược đến cuộc cải cách tổ chức
Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành, hoạt động quân sự không còn những tầng đệm mà trực tiếp đối diện với áp lực thực tế. Tuy nhiên, sự gia tăng không gian quản lý, khối lượng công việc, thiếu nhân sự, cơ chế hoạt động… là những vấn đề lý luận, thực tiễn cần có sự thích ứng linh hoạt.
Không để bị động
Sau sáp nhập, diện tích tỉnh An Giang gần 10.000 km2, dân số gần 5 triệu người, 156 đơn vị hành chính; biên giới bộ dài trên 150km, bờ biển 200km với 143 đảo lớn nhỏ. Đại tá Nguyễn Văn Hiền, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ CHQS tỉnh An Giang chia sẻ: “Khi sáp nhập, hệ thống văn kiện tác chiến cấp tỉnh, xã được chúng tôi xây dựng, điều chỉnh phù hợp với địa giới hành chính mới. Trong những dịp lễ, Tết hay khi có lãnh đạo Đảng, Nhà nước về thăm, việc hiệp đồng phối hợp giữa các lực lượng được triển khai đúng kế hoạch với tinh thần SSCĐ cao”.
Điểm nhấn trong cuộc cải cách chính là lực lượng Biên phòng về chung “mái nhà” với Bộ CHQS cấp tỉnh. Đại tá Nguyễn Thanh Hòa, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Đồng Tháp chia sẻ: “Lúc mới sáp nhập, có đồng chí băn khoăn, bởi mối quan hệ phối hợp với các ngành địa phương thay đổi hoàn toàn. Nhưng nhiệm vụ thì không đợi. Đúng thời điểm đó, nước Bạn siết chặt, truy quét các tụ điểm đánh bạc trực tuyến, người Việt đổ xô về biên giới”.
Chính nhờ mô hình “Sở chỉ huy thống nhất” mà Quân sự và Biên phòng đã phối hợp sàng lọc, xử lý an toàn số lượng công dân rất lớn. “Bản lĩnh người lính Biên phòng chính là dù tổ chức có thay đổi nhưng khi có lệnh sáp nhập, anh em vẫn bám chốt, ngăn chặn xuất nhập cảnh trái phép, giữ vững chủ quyền an ninh biên giới”, Đại tá Nguyễn Thanh Hòa khẳng định.
Khỏa lấp khoảng trống lý luận
Sau sáp nhập, Ban CHQS xã Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long bám sát kế hoạch, hướng dẫn huấn luyện của Bộ CHQS tỉnh. Tuy nhiên, cán bộ biên chế về xã còn thiếu, trình độ không đồng đều. Thao trường bãi tập, vật chất trang bị đảm bảo cho huấn luyện chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. “Trong giai đoạn 1, chúng tôi phối hợp với Ban Chỉ huy PTKV 3 - Ngãi Tứ tổ chức tập huấn, huấn luyện tập trung cho các đối tượng DQTV. Bên cạnh đó, đơn vị huấn luyện bổ sung cho lực lượng dân quân thường trực các nội dung về điều lệnh đội ngũ, quản lý bộ đội, đóng quân canh phòng và KTCĐBB theo đúng Thông tư 69 của Bộ Quốc phòng, bảo đảm đủ điều kiện bước vào giai đoạn 2 năm 2026”, Trung tá Nguyễn Đại Nghĩa, Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Long Hồ cho biết.
Các cơ quan, đơn vị phát huy tính chủ động, linh hoạt trong công tác phối hợp, đặc biệt trong giai đoạn các Nghị định 02, 03 đang được nghiên cứu sửa đổi và chưa có văn bản hướng dẫn chính thức; mọi hoạt động phải bám sát tình hình thực tế địa phương. Cơ quan Quân khu và Bộ CHQS cấp tỉnh tăng cường thanh tra, kiểm tra nhằm đánh giá chính xác, khách quan năng lực SSCĐ của Ban CHQS cấp xã, đảm bảo kỷ cương và hiệu quả cao nhất trong thực hiện nhiệm vụ.
Thiếu tướng Chiêm Thống Nhất, UVTƯ Đảng, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Phó Tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân khu
Qua góc nhìn của cơ quan tham mưu, những kết quả đạt được gắn liền với khả năng thích ứng linh hoạt của LLVT trong giai đoạn chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thiếu tướng Huỳnh Chiến Công, Phó Tham mưu trưởng Quân khu cho biết: “Bộ Tham mưu đã chỉ đạo hoàn thành xây dựng và điều chỉnh 100% văn kiện tác chiến các cấp, đảm bảo không để xảy ra khoảng trống nhiệm vụ. Việc đưa sĩ quan về đảm nhiệm các chức danh tại Ban CHQS cấp xã giúp công tác tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương và quản lý Nhà nước về quốc phòng đi vào nền nếp, chuyên nghiệp hơn”.
Tuy nhiên, Thiếu tướng Huỳnh Chiến Công cũng thẳng thắn chỉ ra những trăn trở về điều kiện thực tế, nhất là tình trạng thiếu thao trường huấn luyện tại cấp xã. Lực lượng dân quân vẫn phải tận dụng sân vườn, ruộng lúa của người dân để tập luyện đã ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng huấn luyện, nhất là với đối tượng dân quân năm thứ nhất. Đây là vấn đề đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Quốc phòng và địa phương trong việc quy hoạch quỹ đất quốc phòng và bố trí kinh phí xây dựng thao trường chuẩn.
Cũng có những trăn trở riêng về mặt lý luận khi quản lý, chỉ huy Ban Chỉ huy PTKV, Đại tá Từ Thanh Khổng, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy PTKV 1 - Bạc Liêu (Cà Mau) chia sẻ: “Khi huyện giải thể, chúng tôi hoạt động như một trung đoàn thường trực nhưng chức năng nhiệm vụ phối hợp với các hải đội, đồn biên phòng chưa được quy định cụ thể bằng văn bản pháp lý. Tổ chức biên chế thời chiến của đơn vị chưa được ban hành, khiến chúng tôi rất khó khăn khi soạn thảo hệ thống văn kiện tác chiến dài hạn”.
Sáp nhập không phải là thu hẹp, mà là hội tụ sức mạnh. Chúng ta không thể chờ đợi sự hoàn hảo trên các văn bản quy phạm pháp luật; thực tiễn mới là thước đo chính xác nhất cho mọi quyết sách./.
Kỳ 2: Khơi thông “điểm nghẽn” cho cán bộ quân sự cấp xã sau tinh gọn
