Đội K93 và hành trình tri ân trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”

          Điểm tựa từ ký ức của những người đi trước

Con đường dẫn vào các khu vực khảo sát, tìm kiếm của Đội K93 tại tỉnh Kampong Speu (Campuchia) ngoằn ngoèo, gập ghềnh bám theo những phum, sóc. Có những nơi phương tiện cơ giới không thể tiếp cận, cán bộ, chiến sĩ phải mang vác hàng chục kg trang bị, hành quân nhiều giờ xuyên rừng sâu, vượt địa hình hiểm trở. Mùa khô nắng nóng gay gắt, mùa mưa đường sá lầy lội, bùn nhão ngập đến đầu gối, vắt rừng bám đen chân, song thử thách lớn nhất vẫn là sự biến đổi của thời gian.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ khi chiến tranh kết thúc, nhiều nhân chứng lịch sử đã già yếu hoặc qua đời; địa hình chiến trường xưa thay đổi đáng kể. Những khu vực từng diễn ra các trận chiến ác liệt nay đã trở thành khu dân cư, đất sản xuất hoặc bị rừng cây bao phủ. Điều đó khiến công tác xác minh, khoanh vùng và tổ chức tìm kiếm ngày càng khó khăn.

Trong hành trình ấy, các cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu trên chiến trường Campuchia là kênh hỗ trợ đặc biệt quan trọng. Dù tuổi cao, sức khỏe giảm sút, nhưng nỗi trăn trở về những đồng đội chưa được trở về vẫn luôn thường trực trong tâm trí họ. Những lá thư, cuộc điện thoại, sơ đồ trận đánh được phục dựng từ ký ức trở thành nguồn tư liệu quý giá giúp Đội K93 xác định hướng tìm kiếm.

Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Huỳnh Trí, nguyên Chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh An Giang, chia sẻ: “Nhiều đồng chí của chúng tôi đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, đến nay vẫn chưa được đón về. Vì vậy, còn nhớ được thông tin nào, còn giúp được điều gì, chúng tôi đều sẵn sàng phối hợp cùng Đội K93 tìm kiếm đồng đội”.

Cùng chung tâm nguyện ấy, Đại tá Phạm Quang Trung, nguyên Đội trưởng Đội K93 cho biết: “Phía sau mỗi nguồn tin là niềm mong mỏi của thân nhân liệt sĩ. Dù địa hình có thay đổi, nhiều dấu tích chiến trường không còn nguyên vẹn, nhưng ký ức về nơi đóng quân, hướng hành quân, địa điểm chiến đấu vẫn còn in đậm trong tâm trí những người lính năm xưa. Đó là cơ sở quan trọng để hỗ trợ thế hệ hôm nay hoàn thành nhiệm vụ”.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cựu chiến binh với lực lượng làm nhiệm vụ không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả tìm kiếm, quy tập HCLS mà còn tiếp thêm động lực để cán bộ, chiến sĩ Đội K93 vượt qua mọi khó khăn, kiên trì thực hiện nhiệm vụ tri ân đầy ý nghĩa.

Những bước chân không mỏi trên hành trình tri ân

Để có được giây phút thiêng liêng đưa các anh trở về, cán bộ, chiến sĩ Đội K93 phải trải qua những ngày tháng kiên trì, tiến hành nhiều bước công phu, từ tiếp nhận thông tin, xác minh thực địa đến tổ chức đào tìm trên diện rộng. Thượng tá Nguyễn Văn Xuyên, Đội trưởng Đội K93, cho biết: “Có những chuyến hành quân dài ngày sâu vào rừng thẳm, chúng tôi phải đào hàng chục hố sâu, bóc từng lớp đất đá chỉ để xác minh một nguồn tin do người dân cung cấp. Không ít trường hợp kết quả chưa như mong muốn, nhưng cán bộ, chiến sĩ luôn xác định còn thông tin là còn tìm kiếm, không bỏ sót bất cứ cơ hội nào”.

Thực tế, “Chiến dịch 500 ngày đêm” đã được thắp lửa từ hàng chục năm qua bằng những bước chân thầm lặng, bằng những giọt mồ hôi thấm đẫm vai áo người lính giữa đại ngàn. Niềm hạnh phúc của họ đôi khi thật giản dị: đó là lúc lưỡi cuốc chạm vào một mảnh tăng mục, một chiếc khuy áo hoen rỉ, một chiếc võng dù đã ngả màu đất hay những di vật còn sót lại trong lòng đất. Đó là cơ sở quan trọng để xác định vị trí chôn cất, đồng thời là động lực giúp họ tiếp tục bền bỉ trên hành trình tri ân.

Những nỗ lực không ngừng nghỉ của Đội K93 đã mang lại kết quả đáng trân trọng. Từ mùa khô 2001-2002 đến nay, qua 25 giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, đơn vị đã tìm kiếm, quy tập được 2.202 HCLS, trong đó xác định được danh tính 251 trường hợp. Trên địa bàn Campuchia, Đội K93 đã quy tập được 841 HCLS tại tỉnh Tà Keo, xác định danh tính 148 trường hợp; quy tập 1.361 HCLS tại tỉnh Kampong Speu, xác định danh tính 157 trường hợp. Trong nước, đơn vị đã tổ chức tìm kiếm tại nhiều địa bàn từng diễn ra chiến sự ác liệt thuộc tỉnh An Giang như Châu Đốc, An Phú, Vĩnh Hậu, Thới Sơn, Ba Chúc..., quy tập được 255 HCLS, góp phần xoa dịu nỗi đau mất mát của nhiều gia đình trên cả nước.

Riêng trong giai đoạn XXV (mùa khô 2025-2026), đơn vị đã quy tập được 76 bộ HCLS, trong đó có 15 bộ được tìm thấy ở trong nước (xác định danh tính được 1 liệt sĩ) và 61 bộ tìm thấy trên đất Campuchia. Đây là kết quả thể hiện tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm và sự nỗ lực vượt khó của toàn đơn vị trong thực hiện nhiệm vụ.

Nói về quyết tâm của đơn vị trong giai đoạn cao điểm của “Chiến dịch 500 ngày đêm”, Thượng tá Phan Thanh Vũ, Chính trị viên Đội K93, khẳng định: “Chiến dịch lần này là một đợt thi đua đặc biệt, một mệnh lệnh không lời từ trái tim của mỗi người lính hôm nay. Chúng tôi luôn ý thức rằng, mỗi bộ hài cốt được đưa về nước là một gia đình bớt đi nỗi khắc khoải chờ mong. Để đạt hiệu quả cao nhất, chúng tôi sẽ tiếp tục thắt chặt mối quan hệ phối hợp với cấp ủy, chính quyền và lực lượng vũ trang nước Bạn; đồng thời, giữ mối liên hệ chặt chẽ với các cựu chiến binh để không bỏ sót bất kỳ một nguồn tin nào”.

Dưới cái nắng gió của vùng biên viễn, những bước chân của người lính K93 vẫn đang tiếp tục hành trình tri ân. Chừng nào còn thông tin về nơi an nghỉ của các liệt sĩ, chừng đó những người lính làm nhiệm vụ quy tập vẫn tiếp tục lên đường, góp phần thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, đưa đồng đội trở về trong vòng tay của Tổ quốc và Nhân dân./.