Nữ Anh hùng hai lần xây Đền thờ Bác Hồ

Cuộc đời người nữ anh hùng ấy có thể kể bằng nhiều chiến công, nhiều cột mốc lịch sử, nhưng dấu ấn sâu đậm nhất vẫn là hai lần dựng đền thờ Bác Hồ giữa khói lửa chiến tranh. Công trình không chỉ là biểu tượng của lòng kính yêu Bác Hồ, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của niềm tin và ý chí cách mạng ở vùng đất từng bị bom, đạn cày xới.

Sinh ra và lớn lên ở Cà Mau, Phạm Thị Bay tham gia cách mạng năm 1955 (16 tuổi). Năm 1969, bà được giao giữ chức Phó Bí thư Đảng ủy xã Hưng Mỹ (huyện Cái Nước cũ), kiêm Chính trị viên xã đội. Với cương vị Bí thư, đồng chí luôn gắn bó, thường xuyên cùng ăn, cùng ở trực tiếp lãnh đạo, chỉ huy du kích chống càn, bao vây bức rút đồn,… Những năm 1970 – 1975, du kích xã Hưng Mỹ, Tân Hưng Đông dưới sự lãnh đạo, chỉ huy của đồng chí Phạm Thị Bay đã kiên cường bám trụ và lập nhiều thành tích trong chiến đấu. Từ đó, nữ “thủ lĩnh” Ba Bay với thân hình nhỏ bé, trở thành điểm tựa tinh thần cho phong trào cách mạng tại địa phương.

Tháng 9/1969, được tin Bác Hồ qua đời, không khí đau thương bao trùm khắp các vùng căn cứ. Với người dân vùng Cà Mau, Bác Hồ là hình ảnh thiêng liêng, dù chưa một lần gặp mặt. Trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, ý tưởng dựng một ngôi đền thờ Bác tại xã Hưng Mỹ được nhen nhóm. Đây không chỉ là hành động tưởng niệm mà còn là một tuyên ngôn chính trị tinh thần ngay trong vùng địch kìm kẹp. Ngôi đền thờ đầu tiên được Phó Bí thư xã vận động Nhân dân dựng lên tại ngã ba Đầu Sấu, trên phần đất do người dân tự nguyện hiến. Vật liệu chỉ là gỗ và cây rừng, nhưng để hoàn thành công trình ấy là cả một quá trình tổ chức, vận động và bảo vệ. Xung quanh đền, lực lượng du kích xã bố trí hầm chông, bẫy mìn để bảo vệ. Địch nhiều lần phát hiện và bắn phá, nhưng Nhân dân quyết tâm đánh trả, bảo vệ. Ngôi đền thờ Bác Hồ tồn tại giữa bom đạn như một biểu tượng của lòng trung thành và niềm tin sắt son.

Dù về sau bị hư hỏng do bom, đạn, nhưng ngọn lửa tinh thần từ công trình ấy không hề tắt. Chính ngọn lửa ấy đã dẫn dắt quyết định mang tính bước ngoặt của Phạm Thị Bay vài năm sau đó. Năm 1973, bà được điều động giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Tân Hưng Đông (huyện Cái nước cũ). Khi ấy, tương quan lực lượng vô cùng chênh lệch, địch đóng tại Phân chi khu Cái Nước với hơn 200 quân. Tại hội nghị của Tỉnh ủy, bà đã nhận nhiệm vụ giải phóng Phân chi khu Cái Nước trong năm 1974, một lời hứa tưởng như không thể. Tháng 3/1974, Đại hội Đảng bộ xã Tân Hưng Đông được khai mạc, một quyết định chưa từng có từ nữ Bí thư Đảng ủy Phạm Thị Bay: “Đại hội chỉ khai mạc, khi chiến thắng chi khu Cái Nước mới bế mạc”, cô ba ôn tồn nhớ lại.

Ngay trong hội trường, bàn thờ Bác Hồ được trang trọng đặt ở vị trí trung tâm. Di chúc của Bác được đọc lại, “sổ vàng lịch sử” được mở để từng cán bộ, đảng viên ghi lời hứa trước khi vào trận đánh. Và trước toàn thể đại hội, nữ Bí thư Phạm Thị Bay cam kết: Khi giải phóng được Phân chi khu Cái Nước, sẽ dựng đền thờ Bác ngay trên nền đồn giặc. Lời hứa ấy trở thành mệnh lệnh hành động. “Những tháng ngày sau đó là chuỗi ngày chuẩn bị gian nan: Gom vũ khí, vận động Nhân dân, tổ chức lực lượng. Có những nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm, như việc tìm kiếm và vận chuyển đạn pháo. Có lần, để đưa một trái đạn nặng hàng chục ký về căn cứ, tôi đã nhận chìm xuồng, đặt đạn vào rồi lắc nước cho xuồng nổi lên”, nữ anh hùng nhớ lại.

Sau nhiều tháng chuẩn bị, lực lượng cách mạng tiến hành bao vây Phân chi khu Cái Nước, triển khai các phương án tấn công. Đêm 16/12/1974, địch tháo chạy. Và lời hứa năm nào được thực hiện. Đầu năm 1975, công trình đền thờ Bác Hồ được khởi công ngay trên nền “chuồng cọp”, nơi từng giam cầm và tra tấn cán bộ cách mạng. Hàng trăm người dân góp công, góp của. Chỉ sau gần ba tháng, một ngôi đền thờ Bác kiên cố bằng bê tông, hai tầng mái, bốn cửa hướng ra bốn phía đã hoàn thành. Ngày khánh thành, Nhân dân trong vùng đến tham dự trong niềm vui và xúc động. Từ nơi từng hiện diện của áp bức, nay công trình lịch sử cách mạng đã mọc lên, đánh dấu sự chuyển hóa kỳ diệu.

        Ngày 06/11/1978, bà Phạm Thị Bay được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Với người dân Hưng Mỹ nói riêng, Cà Mau nói chung, danh hiệu ấy gắn liền với ký ức sống động về nữ Anh hùng với hai lần xây dựng đền thờ Bác Hồ. Đó là công trình không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn tiếp tục phát huy giá trị trong hiện tại.

“Ngày 26/3/1996, Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh tại thị trấn Cái Nước (nay là xã Cái Nước, tỉnh Cà Mau) được UBND tỉnh Minh Hải công nhận là Di tích Văn hóa – Lịch sử cấp tỉnh. Từ đó đến nay, nơi đây trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho nhiều thế hệ. Học sinh, đoàn viên, chiến sĩ, người dân… tìm về để nghe kể về những ngày kháng chiến trên vùng đất cách mạng và về nữ Bí thư Đảng ủy xã biến lời hứa thành hiện thực”, ông Lê Minh Sơn, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Cà Mau thông tin thêm.

Nay đã 87 tuổi, nữ Anh hùng LLVT nhân dân Phạm Thị Bay vẫn sống cuộc đời giản dị giữa xóm làng. Những câu chuyện về chiến tranh được kể lại trong những cuộc gặp gỡ thân tình. Hai lần dựng đền thờ Bác, hai dấu mốc nhưng cùng một thông điệp: Lòng kính yêu Bác Hồ là hành động cụ thể, là quyết tâm biến niềm tin thành công trình lịch sử. Ngày nay, câu chuyện ấy vẫn tiếp tục lan tỏa, như một ngọn lửa trao truyền giữa vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc./.