Thành lập Cơ quan Tham mưu Chiến khu 9

     Giai đoạn đầu năm 1946, sau khi tái chiếm các đô thị lớn, thực dân Pháp tập trung lực lượng tinh nhuệ, có tàu chiến, pháo binh yểm trợ, mở các cuộc càn quét vào vùng căn cứ U Minh - Cà Mau. Mục tiêu của chúng là tiêu diệt tận gốc LLVT cách mạng vừa rút về đây. Trong tình thế ngặt nghèo, bộ đội bị chia cắt, liên lạc gián đoạn, tổ chức chỉ huy phân tán. Thực tiễn chiến trường đòi hỏi phải có một cơ quan chuyên trách giúp Bộ Chỉ huy Chiến khu nắm chắc tình hình địch - ta, xây dựng kế hoạch tác chiến và bảo đảm TTLL thông suốt từ Khu xuống các tỉnh.

Đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn, cuối tháng 4/1946, Hội nghị Rau Dừa (Cà Mau) đã quyết định thành lập Liên Tỉnh ủy miền Tây để tập trung lãnh đạo kháng chiến. Đến tháng 6/1946, Liên Tỉnh ủy quyết định cử đồng chí Võ Quang Anh làm Tham mưu trưởng Chiến khu. Ngày 05/7/1946 đánh dấu cột mốc lịch sử khi cơ quan Tham mưu Chiến khu 9 chính thức đi vào hoạt động. Những ngày đầu, cơ quan đóng trong những lán trại đơn sơ giữa rừng gần sông Cái Tàu. Với quân số chỉ có Tham mưu trưởng và 7 cán bộ giúp việc, cơ quan phải tự lực mọi mặt, sống tách biệt với dân cư để giữ bí mật tuyệt đối. Dù thiếu thốn trăm bề, từ chiếc máy đánh chữ đến tờ giấy in nhưng tinh thần quyết chiến đã giúp những chiến sĩ tham mưu đặt nền móng vững chắc cho các bộ phận yếu lược như: Ban Tình báo, Ban Liên lạc, Ban Tác chiến và hệ thống Công binh xưởng.

Dưới sự chỉ đạo sâu sát của Bộ Chỉ huy, cơ quan Tham mưu đã nhanh chóng khẳng định vai trò là “cánh tay nối dài” đắc lực thông qua việc triển khai các nhiệm vụ trọng tâm và tạo nên những kết quả mang tính bước ngoặt ngay từ buổi đầu kháng chiến. Trong điều kiện khó khăn, khi phương tiện di chuyển chủ yếu là đi bộ và chèo xuồng, cơ quan Tham mưu đã sáng tạo nên hệ thống “điểm hẹn” bí mật, thiết lập thành công “hệ tuần hoàn” TTLL thông suốt từ Khu bộ đến các tỉnh vào cuối tháng 8/1946. Nhờ vậy, mệnh lệnh của Chiến khu luôn được truyền đạt, thực thi kịp thời, đảm bảo sự thống nhất trong chỉ huy và hành động.

Cơ quan Tham mưu còn trực tiếp bảo đảm “hỏa lực” cho kháng chiến bằng việc chỉ đạo công binh xưởng sản xuất vũ khí ngay trên những chiếc ghe lợp mui giữa rừng sâu. Song song đó, dấu ấn tác chiến còn được thể hiện rõ nét qua các hoạt động của Ban Tình báo và lực lượng “Sát gian đảng” (sau là Vệ thám phòng)... Đỉnh cao trong vai trò tham mưu chiến thuật của giai đoạn này là những chiến thắng khẳng định sự trưởng thành vượt bậc của Quân - Dân miền Tây. Điển hình là trận phục kích tại Tầm Vu ngày 19/4/1948, xóa sổ đoàn xe quân sự 18 chiếc, diệt gần 100 tên địch và lần đầu tiên thu được khẩu đại bác 105mm. Tiếp đó, chiến thắng Sóc Xoài vào tháng 8/1948 diệt gọn đoàn xe 9 chiếc và bẻ gãy cuộc hành quân chi viện của địch. Năm 1950, cơ quan Tham mưu đóng vai trò nòng cốt trong chuẩn bị, điều hành các chiến dịch lớn như Chiến dịch TOFACO (Sóc Trăng I), Chiến dịch Long Châu Hà. Từ những thắng lợi này, ta không chỉ áp đảo về quân sự mà còn bóc trần thủ đoạn chia rẽ dân tộc Kinh - Khmer của giặc Pháp và sự phối hợp giữa các tiểu đoàn chủ lực, lực lượng địa phương đã tạo ra áp lực mạnh mẽ, buộc địch phải tháo chạy khỏi hàng loạt lô cốt dọc các tuyến lộ huyết mạch.

Nhìn lại chặng đường lịch sử, việc thành lập cơ quan Tham mưu Chiến khu 9 là một quyết định hoàn toàn đúng đắn, thể hiện sự nhạy bén của Đảng trong việc chuyển hướng từ lối đánh du kích sang tổ chức chỉ huy chính quy, thống nhất. Cơ quan Tham mưu đã thực hiện tốt vai trò trung tâm hiệp đồng, gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng lực lượng và tác chiến, giữa quân sự và chính trị. Những bài học về công tác nắm tình hình, giữ vững liên lạc và xây dựng thế trận lòng dân vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay./.

(Còn tiếp)....