Từ đam mê đến sân khấu chuyên nghiệp

Câu chuyện của nghệ sĩ Thu Phương đưa ta trở lại những năm đầu thập niên 1990 tại vùng quê Sóc Trăng. Khi ấy, Phương mới chỉ là cô bé học lớp 7, nước da đen nhẻm vì nắng gió đồng quê. Hình ảnh quen thuộc của chị không phải là những bộ váy múa lộng lẫy, mà là chiếc áo đã sờn vai, ngồi vắt vẻo trên lưng trâu ở khu vực Hồ Nước Ngọt để phụ giúp gia đình mưu sinh.

Thế nhưng, trong tâm hồn cô bé "chăn trâu" ấy, khát vọng nghệ thuật chưa bao giờ dừng lại. Một lớp múa của cô giáo Ngọc Bích, người từ Cần Thơ về mở tại Hồ Nước Ngọt, đã thắp lên ngọn lửa đầu tiên trong lòng Phương. Nhưng với một gia đình nông dân nghèo, việc học múa khi ấy bị xem là điều xa xỉ, thậm chí viển vông. Để nuôi dưỡng đam mê, Phương cùng chị gái âm thầm lập một “kế hoạch bí mật”. Hai chị em thay phiên nhau, người đi học văn hóa buổi sáng thì người kia đi chăn trâu, để buổi chiều Phương có thể đến lớp múa. Mỗi lần nhắc lại quãng thời gian ấy, chị vẫn không khỏi xúc động và thầm biết ơn người chị gái đã giúp mình giữ trọn ước mơ.

Múa ballet là bộ môn của sự khổ luyện. Thu Phương nhớ lại: “Những ngày đầu, lớp học có cả trăm học sinh nhưng rồi thưa dần vì sự khắc nghiệt. Những bài tập đứng vịn ghế gỗ, gác chân lên gióng tre thay cho thanh tập chuyên dụng khiến ý chí của nhiều bạn dần tan biến. Từ 100 học sinh, lớp chỉ còn lại 9 người trụ lại”. Chính sự kiên trì của một đứa trẻ quen với nắng gió đồng quê đã giúp Phương vượt qua những cơn đau xé cơ thịt đầu tiên, đặt nền móng cho một sự nghiệp vững chắc về sau.

Bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời Thu Phương là lần chị tham gia Hội thi “Hoa Phượng Đỏ” tại Vị Thanh (tỉnh Hậu Giang cũ). Sân khấu lung linh năm ấy đã biến cô bé "chăn trâu" thành một “hạt nhân” nổi bật. Tại đây, tài năng của chị lọt vào mắt xanh của những người làm nghề, trong đó có cố NSƯT Trọng Khiêm, người đã lặn lội khắp miền Tây tìm kiếm những “viên ngọc thô” cho nghệ thuật Quân đội.

Khi các thầy tìm đến tận ngôi nhà nhỏ giữa vùng quê Sóc Trăng và đề nghị đưa Phương ra Hà Nội đào tạo chuyên nghiệp, ba chị gần như không tin nổi. Câu nói mộc mạc: “Trời ơi, con tôi có biết múa may gì đâu mà các chú bảo đưa nó đi múa?” phản ánh chân thực suy nghĩ của nhiều gia đình nông dân thời bấy giờ về nghệ thuật múa. Phải nhờ sự thuyết phục kiên trì của các thầy cùng sự động viên của người chú thân thiết trong gia đình, ba chị mới đồng ý để con gái bước vào hành trình xa xôi cách trở hàng ngàn cây số.

Tháng 9/1994, cô bé lớp 8 Trương Thị Thu Phương rời xa vòng tay cha mẹ, mang theo hành trang đơn sơ và một tâm hồn đầy bỡ ngỡ ra miền Bắc học tập. Đó là quãng thời gian không thể nào quên với một cô bé miền Tây lần đầu trải qua cái lạnh miền Bắc và sự nghiêm khắc của môi trường Quân đội trong nghệ thuật. Suốt 11 năm ròng rã, từ hệ trung cấp đến cao đẳng rồi đại học, Thu Phương luôn nỗ lực để trở thành một vũ công chuyên nghiệp. Lịch học dày đặc “sáng chuyên môn, chiều văn hóa, tối chuyên môn” gần như không để lại thời gian nghỉ ngơi. Có những đêm chị khóc thầm vì nhớ nhà, vì áp lực học tập, vì sự khác biệt vùng miền và đã từng nghĩ đến chuyện bỏ cuộc. Nhưng mỗi lần muốn dừng lại, hình ảnh những buổi chăn trâu giữa nắng cháy cùng niềm tin của gia đình, sự kỳ vọng của thầy cô lại thôi thúc chị đứng dậy, tiếp tục xỏ chân vào đôi giày múa.

Chính quá trình đào tạo bài bản tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội đã giúp Thu Phương định hình phong cách biểu diễn vừa mạnh mẽ, chuẩn xác về kỹ thuật, vừa đằm thắm, giàu cảm xúc. Chị trở thành một trong số ít nghệ sĩ múa miền Tây có nền tảng học thuật vững chắc vào thời điểm đó.

Trở về công tác tại Đoàn Văn công Quân khu 9, Thu Phương mang theo hơi thở nghệ thuật hiện đại hòa quyện cùng nét đẹp mộc mạc của văn hóa sông nước Tây Nam bộ. Chị không chỉ múa bằng kỹ thuật, mà còn múa bằng tâm hồn của người chiến sĩ. Những tác phẩm như múa Khmer “Vui dã ngoại”, “Tình mẫu tử” do cố NSƯT Trọng Khiêm dàn dựng; “Cánh đồng hoang”, “Đêm nước nổi” do NSND Hữu Từ dàn dựng… đã giúp chị ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả và gặt hái nhiều thành công.

Năm 1999, tấm Huy chương Bạc tại Hội diễn múa toàn quốc đầu tiên tổ chức tại TP Hồ Chí Minh đã khẳng định vị thế của Thu Phương. Sau đó là hàng loạt Huy chương Vàng tại các hội diễn toàn quân, toàn quốc. Năm 2019, chị chính thức được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú – sự ghi nhận xứng đáng cho những cống hiến bền bỉ suốt nhiều năm. Chị khiêm nhường chia sẻ: “Tôi chưa bao giờ nghĩ mình múa để lấy danh hiệu. Tôi múa vì đó là hơi thở, là cuộc sống và là đam mê nghề”.

Hiện nay, trên cương vị Đội trưởng Đội múa Đoàn Văn công Quân khu 9, Trung tá, NSƯT Trương Thị Thu Phương luôn là người thầy, người quản lý mẫu mực. Dù bận rộn với công tác chỉ huy, chị vẫn dành nhiều tâm huyết cho lớp đào tạo thiếu nhi với 27 học viên. Trong phòng tập, người ta thấy một Thu Phương rất khác: Quyết liệt, tỉ mỉ và vô cùng nghiêm khắc. Chị trực tiếp chỉnh sửa từng góc chân, từng cái vươn tay cho học viên. Chị chú trọng tìm kiếm những “hạt nhân” không chỉ có tố chất hình thể tốt mà còn phải có tinh thần thép để theo đuổi con đường nghệ thuật lâu dài. Chị chia sẻ: “Lớp múa có nhiều em rất tiềm năng, có tố chất và hình thể đạt chuẩn. Tôi đang nỗ lực bồi dưỡng để các em có thể thi vào các trường Quân đội, tiếp nối con đường chuyên nghiệp”. Nhìn những học trò trẻ mướt mải mồ hôi trên sàn tập, Thu Phương như nhìn thấy chính mình của năm xưa – cô bé từng vịn tay vào gióng tre thô sơ bên Hồ Nước Ngọt với đôi mắt lấp lánh khát vọng.

Tháng 4/2025, Thu Phương được cử đi đào tạo Cao cấp lý luận chính trị tại Học viện Lục quân. Là nữ cán bộ duy nhất của Quân khu 9 tham gia khóa học, chị luôn xác định rõ trách nhiệm, chủ động khắc phục khó khăn gia đình để tập trung cao độ cho việc học tập.

Dù chương trình đào tạo có khối lượng kiến thức lớn, tư duy khác biệt so với chuyên môn nghệ thuật, chị vẫn không ngừng nỗ lực, dành nhiều thời gian nghiên cứu tài liệu, chủ động trao đổi với giảng viên và đồng đội. Tinh thần tự học cùng sự tích cực trong các buổi thảo luận đã giúp chị luôn đạt kết quả khá trở lên ở các môn học.

Bên cạnh thành tích học tập, chị còn phát huy thế mạnh chuyên môn khi tham gia xây dựng chương trình văn nghệ kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2025) của Học viện. Những tiết mục do chị đề xuất không chỉ có giá trị nghệ thuật cao mà còn khắc họa đậm nét hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ”, mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc và được thủ trưởng các cấp ghi nhận. Kết thúc khóa học, Thu Phương vinh dự được Học viện tặng Giấy khen vì thành tích xuất sắc trong học tập và rèn luyện.

Nhìn lại hành trình hơn 30 năm gắn bó với ánh đèn sân khấu, đó là cả một quá trình nỗ lực bền bỉ và vươn lên không ngừng của Thu Phương. Câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng: Xuất phát điểm không quyết định đích đến, chỉ có đam mê và sự chuyên tâm mới là đôi cánh đưa con người bay cao. “Cánh chim đầu đàn” của nghệ thuật múa Quân khu 9 vẫn đang miệt mài sải cánh, không chỉ để tỏa sáng trên sân khấu hôm nay, mà còn để dìu dắt những thế hệ vũ công tương lai của vùng đất Tây Nam bộ bay xa hơn trên bầu trời nghệ thuật nước nhà./.