Xây dựng Cơ quan Tham mưu hoạt động nền nếp, hiệu quả

Đầu năm 1951, sau thất bại nặng nề ở biên giới Việt - Trung (Thu Đông 1950), thực dân Pháp buộc phải dựa hẳn vào viện trợ của Mỹ để tiếp tục cuộc chiến. Với 400.000 tấn vũ khí và phương tiện chiến tranh được Mỹ ồ ạt đưa vào Đông Dương, tướng De Lattre de Tassigny - Tổng Chỉ huy Quân đội viễn chinh Pháp vạch ra kế hoạch “bình định gấp rút, phản công quyết liệt”.

Tại miền Tây Nam bộ, sau khi lấn chiếm Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh, địch huy động 15 tiểu đoàn càn quét dữ dội vào Cần Thơ và Rạch Giá, đóng hàng loạt đồn bót tại Giồng Riềng, Tri Tôn, Sóc Xoài. Âm mưu của chúng là chia cắt chiến trường, bình định vùng tạm chiếm và đánh phá quyết liệt hậu phương của ta. Đứng trước tình thế đó, yêu cầu bức thiết đặt ra là Cơ quan Tham mưu phải nhạy bén để vạch định chiến lược, chủ động tiến công kiềm chế địch.

Dù Cơ quan Tham mưu Khu 9 lúc này đang trong giai đoạn củng cố tổ chức nhưng đã phát huy vai trò trong chiến dịch Long Châu Hà II, năm 1951 thể hiện, nghệ thuật nắm địch và tổ chức nghi binh xuất sắc. Trước giờ G, Ban Chỉ huy chiến dịch tung tin, giả vờ chuẩn bị đánh lớn Rạch Giá, buộc địch phải điều 250 quân Pháp và Bắc Phi từ Cần Thơ, Long Xuyên sang tiếp viện. Trong khi đó, tại Châu Đốc, Bảy Núi và Cần Thơ, quân ta bất ngờ rải truyền đơn, ném lựu đạn quấy rối, phá sập cầu Trà Nóc, cầu Bò Ót. Kết quả, ta tiêu diệt gần 300 tên, phá hủy nhiều tháp canh và lô cốt. Quan trọng hơn, bộ phận Tham mưu đã giúp mở ra một thời kỳ mới: Đưa LLVT tuyên truyền tiến sâu vào vùng sau lưng địch, làm thất bại âm mưu mị dân của thực dân Pháp.

Tiếp đà tiến công, chiến dịch Sóc Trăng II (tháng 5/1951) nổ ra nhằm giải phóng đồng bào dân tộc Khmer. Dù các tiểu đoàn của Trung đoàn Tây Đô phải đối mặt với hỏa lực pháo binh, ném bom ác liệt của địch và chịu tổn thất không nhỏ tại đồn Xã Sang, Xẻo Me, nhưng dưới sự chỉ đạo của cơ quan Tham mưu chiến dịch, bộ đội ta kiên cường bám trụ, đánh bật các cánh quân địch chi viện từ Bạc Liêu, Cần Thơ. Trận đánh giằng co khốc liệt này đã mang lại tiếng vang lớn về chính trị, gây dựng cơ sở cách mạng vững chắc trong vùng địch tạm chiếm tại Vĩnh Châu, Thạnh Trị.

Trung tuần tháng 5/1951, Trung ương Cục chủ trương phân chia lại chiến trường. Các Khu 7, 8, 9 giải thể, chiến trường chia thành Phân liên khu miền Đông và Phân liên khu miền Tây (lấy sông Tiền làm ranh giới). Ngay khi Bộ Tư lệnh Phân liên khu miền Tây thành lập, Hội nghị Quân sự lần thứ I xác định phương châm cốt lõi cho các cơ quan chuyên môn: “Tinh binh, tinh cán, giản chính”. Mục tiêu là giảm bớt lực lượng hành chính, tăng cường lực lượng chiến đấu trực tiếp.

Sự sắp xếp này được thực hiện bài bản từ trên xuống dưới. Ở cấp tỉnh, tiêu biểu như tỉnh Vĩnh Trà (sáp nhập Vĩnh Long và Trà Vinh), Ban Tham mưu Tỉnh đội thành lập với quân số từ 60-75 người. Bộ máy được chuyên môn hóa cao độ với đầy đủ các tiểu ban: Tác huấn (có tổ nghiên huấn, chiến sự, đồ bản), Quân báo, Trang bị cấp dưỡng, Trinh sát, Cơ yếu... Chế độ báo cáo, thông báo tình hình chiến sự hàng tuần được thiết lập nghiêm ngặt. Phòng Tham mưu Phân liên khu chỉ đạo nghiệp vụ theo hệ thống dọc, đảm bảo sự xuyên suốt từ Phân liên khu xuống Tỉnh đội, Huyện đội và Xã đội.

Sự lột xác thực sự của Cơ quan Tham mưu diễn ra sau Hội nghị Quân sự Nam bộ (tháng 11/1951) do đồng chí Lê Duẩn chủ trì. Hội nghị yêu cầu: Công tác tham mưu phải hướng vào hiệu quả thực chất, gắn kết chặt chẽ với công tác Đảng, quán triệt sâu sắc chính sách địch vận, tôn giáo vận. Từ đây, tư duy làm việc của cán bộ tham mưu thay đổi hoàn toàn. Tình trạng cán bộ tham mưu chỉ “ở nhà” giữ căn cứ, trực SSCĐ bị xóa bỏ. Cán bộ tham mưu được tung xuống cơ sở, trực tiếp giúp các cấp chỉ huy hoạch định kế hoạch, tổ chức thực hiện và tổng kết thực tiễn.

Cuối năm 1951, sau quá trình sàng lọc và được bổ sung nguồn cán bộ trẻ, được đào tạo bài bản từ Trung ương, Cơ quan Tham mưu Phân liên khu miền Tây đã trở thành một “cỗ máy” hoạt động nền nếp, khoa học. Từ chỗ chỉ làm công việc hành chính đơn thuần, ngành Tham mưu đã được lãnh đạo tin tưởng giao phó nhiều trọng trách hoạch định chiến lược. Sự trưởng thành vượt bậc này chính là một trong những nhân tố quyết định, tạo đà cho những chiến thắng vang dội trong giai đoạn tiếp theo./.